Shqiptarë të Italisë - Shqiptari i Italisë

Leart Dhrami është sipërmarrësi fitues i kategorisë së Rritjes së Fitimit në edicionin e fundit të Moneygram Awards. "Mësova zanatin duke parë e duke pyetur. Nuk jam dorëzuar përpara asnjë lloj vështirësie. Me gjithë punën e përnatshme, me gjithë mundin dhe lodhjen, gjithnjë kam shkuar përpara”

Për Leart Dhramin zilja bie në orën 20.30. Darka me familjen, një kafe pa sheqer për të hapur më mirë sytë e më pas shkon në punë. Qepeni i furrës ngrihet e nga ai çast punohet pa pushim deri në mëngjes: Learti përgatit dhe pjek një pas një tava me bukë dhe herët në agim nis xhiron e dorëzimit sipas porosive.

Leart Dhrami me profesion bukëpjekës, në edicionin e fundit të Moneygram Awards, - çmimet e përvitshme kushtuar sipërmarrësve të huaj në Itali, - fitoi çmimin në kategorinë e Rritjes së Fitimit.

Kur u ngjit në skenë për të marrë çmimin ishte shumë i emocionuar. Si sipërmarrës, nuk foli për vështirësitë që ka pasur aktiviteti i tij, por për zgjidhjet që gjeti e si arriti të kapërcejë krizën ekonomike. “Gjithçka e përballova me mbështetjen e personave që punojnë me mua dhe t familjes sime. Në darkë kur ke djalin që t përqafon e të thotë “Të dua babi”, mërzitja e lodhja kalon”.

Leart ka lindur në Tiranë e sot është 44 vjeç. Për të parën herë, në Itali erdhi vern e vitit 1989 sepse prindërit e tij punonin në ambasadën shqiptare në Romë. Të mesmen e mbaroi në Shqipëri në shkollën ushtarake Skënderbej dhe në Itali vinte vetm në verë për të ndenjur me familjen. Zgjedhja e shkollës ushtarake ishte e detyrueshme për Leartin sepse i garantonte edhe konviktin ku Learti (me familjen larg) mund të qëndronte për gjithë kohëzgjatjen e mësimit.  

Vera e vitit 1992 ishte vendimtare: të kthehej në Shqipëri me prindërit pasi ata e kishin mbaruar mandatin e tyre në Ambasadë dhe të vazhdonte studimet universitare në Shkollën e Bashkuar Ushtarake apo të qëndronte në Itali. “Nuk doja të kthehesha në Shqipëri, nuk doja të ndiqja atë universitet vetëm sepse kështu ishte vendosur nga rrethanat, dëshiroja të qëndroja në Itali. Për mua, e rëndësishme ishte të gjeja një punë e të isha i pavarur në mënyrë që të mund të zgjidhja vetë rrugën time” tregon Learti.

“Në Itali e nisa si punëtori i një bukëpjekësi që u çon porosinë klientëve në adresë të tyre. Por në verë kur bukëpjekësi shkonte me pushime më linte gjithçka mua mbi shpatulla. Mësova zanatin duke parë e duke pyetur, pastaj kur pashë që picat i bëja edhe më mirë se furrtari, e kuptova që isha i prirur”.

Nga ai çast deri në 2005-n, duke ndërruar disa punëdhënës, Learti fitoi aq shumë përvojë sa u bë bukëpjekës profesionist. Në vitin 2006 nisi aventurën e tij me “La Spiga d’Oro” në lagjen Fidene të Romës.

“La Spiga d’Oro” është furrë që ofron bukë, pica, ëmbëlsira, të gjitha produkte artizanale të përgatitura nga persona me kualifikim të lartë. Me kalimin e viteve, edhe furra e ka ndier krizën ekonomike. “Në vitin 2013, me gjithë vështirësitë ekonomike vendosa të investoja për të hapur një bar të vogël. Ç’ka më mirë se të pish një kafe a kapuçino të shoqëruar nga brioshe të sapodalë nga furra?” tregon Learti. “Por kaq nuk mjaftoi për të mëkëmbur ndërmarrjen. Mendova, nëse klientët nuk vijnë në dyqan, do të shkoj unë tek ta. Pasi u dhashë të provonin çfarë bëja, nisa bashkëpunime me disa hotele të rëndësishme të Romës. Nuk jam dorëzuar përpara asnjë lloj vështirësie. Me gjithë punën e përnatshme, me gjithë mundin dhe lodhjen, gjithnjë kam shkuar përpara”.

Shkruar në italisht nga Amarilda Dhrami për PiùCulture ku mund të lexoni shkrimin në origjinal: Leart Dhrami, da fornaio a imprenditore di successo

 

 

 

Di Rosanna Morace, saggista di Letteratura italiana *

“Ciao mamma! Un saluto da Bolzano”, antologia poetica di Gentiana Minga, pubblicata da “Terra d’Ulivi edizioni”, verrà presentata a Bolzano, giovedì, 18 maggio, alle ore 19:00, presso Biblioteca della Donna in piazza Parrochia 16

CIAO MAMMA, UN SALUTO DA BOLZANO di Gentiana Minga - Editore: Terra d'UliviUn’antologia poetica molto sentita, piena di amore, quello per la mamma, per l’uomo scelto, per la patria e per la vita, di ricordi, nostalgia, sensi di colpa verso il paese e lla gente lasciata per andare altrove con la speranza di poter fare meglio e di più, che a volte naufraga prima di toccare la terra promessa. È il volume “Ciao mamma! Un saluto da Bolzano”, una raccolta di pezzi inediti della poetessa Gentiana Minga, nata e cresciuta a Durazzo dal 2000 a Bolzano, che grazie al suo personale vissuto ha saputo tradurre elegantemente in poesia temi, spesso colmi di tristezza, legati strettamente alla migrazione.

L’antologia è divisa in quattro capitoli, più un poemetto finale, “La signora di Scutari e delle ortensie”.

La prima parte è dedicata al ricordo del paese lasciato. “Se devo fermarmi e vivere come le colombe dei marinai,/anche torno. Torno per sempre a Durazzo…” scrive Gentiana in uno dei primi 11 componimenti. Sempre in quel primo capitolo, ricorda con nostalgia i nonni “Ricordo sempre il nonno, come andava in giro per il cortile /con addosso una tutta blu... /La nonna si addormentava sopra il giornale /con la bocca aperta, gli occhiali scivolati dal naso /e il mento sul tavolo”.

Ma il pensiero va soprattutto alla madre, rimasta lì lontana, alla quale la poetessa si rivolge: “Ciao mamma, un saluto da Bolzano. /Sento il bisogno di dirti che mi manchi”, consapevole di vivere in un mondo difficile “Tutto sommato, io sto bene. Ogni mattina bevo un macchiato /e leggo i giornali. Da lì osservo a malapena il mondo /come si sanguina, e le ali dei corvi che spediscono /i messaggi dei combattenti come polline per il futuro”.

La seconda e la terza parte dell’antologia, ben 17 poesie, sono dedicate alla migrazione, tema tanto attuale oggi, sia in Italia che in Europa. Ci sono le storie dolorose di alcuni personaggi come Narin, la guerriera di Kobane, il migrante somalo fulminato nel tunnel della Manica, oppure la donna Abuk Ajou che muore di fame, perché, come scrive Gentiana, “Nulla sfugge al mio cuore, straniero. /Distante da me sento il tuo palpito,/il fremito della testa che si percuote per mettere /il naso fuori acqua”. Ci sono momenti sulla riva del fiume, tra gli alberi di Bari, ci sono i prati d’autunno, in piazza Rauzi, che danno un certo senso di spaesamento, come quello dei passerotti che “addomesticati dai viaggi infiniti /senza una destinazione predefinita /rinunciano ai primi sogni. Oppure /semplicemente li hanno dimenticati”.

Il terzo capitolo, forse il più leggero, tratta l’amore e il rapporto di coppia nella quotidianità, con i sentimenti e i presentimenti, i ricordi e i rimorsi. E lasciano una dolce e tenera sensazione, i versi di una delle poesie di questa parte: “E se Dio vorrà /possiamo vivere bene e a lungo io e te. /Senza danneggiare il prossimo. /Usando quel che ci spetta per fare del bene”, pur essendo consapevole l’autrice che “E io vivrò con te a lungo e bene. /Amandoci e odiandoci, /in quella misura di odio, /in quella misura di amarezza che insapora il miele. /Se Dio vuole...”.

In chiusura, “La signora di Scutari e delle ortensie”, una lirica che contiene quasi tutti i temi dell’antologia. Parte dall’evocazione della leggenda del sacrificio propiziatorio Rozafa murata viva per garantire la costruzione del castello della città, per ricordare di nuovo i nonni, e descrive l’atmosfera di Scutari negli anni ’90, dove “Quartieri stretti che spronano dalla piazza /calma e ombra. /Grande è la moschea! /Grande è la chiesa! /Grande il monumento lì in mezzo, /che rischia di sparire ad ogni elezione...”.

E per il lettore albanese non possono non far sorridere i versi “Passeggiando su montagne e colline, /e toccando tutti i ori con le dita /ti trovai, oh, mia ortensia, nel cortile, /il più bello della città di Scutari”. Avete capito, no? Sono i versi della nota canzone “Eja, eja luleborë”.

Un interessante dettaglio dell’antologia, è la sua copertina, opera di Arta Ngucaj, nota artista albanese, pure lei, da anni residente a Bolzano, il lavoro della quale ha spesso avuto al centro la migrazione.

L’antologia, pubblicata da “Terra d’Ulivi edizioni” verrà presentata a Bolzano, un’occasione di incontrare e scambiare due parole con la poetessa. L’appuntamento è per giovedì, 18 maggio, alle ore 19:00, presso Biblioteca della Donna in piazza Parrochia 16.

Il 18 giugno, invece, Gentiana Minga sarà presente a Fuori Luogo - Racconti e incontri di letteratura migrante di Sesto San Giovanni. È una dei sei autori partecipanti scielti quest anno per il festival della letteratura migrante che si potranno incontrare il 16, 17, 18 giugno 2017 tra le vie della città.

Gentiana Minga, classe 1971, è di Durazzo. Ha collaborato e collabora tuttora con diverse riviste letterarie, tra cui “Poeteka” Trimestrale Letterario Albanese, “El-Ghibli”, Rivista di Letteratura della Migrazione italiana, “Salto Bolzano”, portale d’informazione alto atesino.

Ha pubblicato, tra l’altro: “Autopsia e shkatërrimit” (Autopsia del disastro), racconti e novelle, edizione Europa, Tirana, 1993; “Zonja e Shkodrës” (La signora di Scutari), poesie, edizione Florimont, Tirana; “Se fossi Narin” e “Finchè arriva il giorno”, poesie, antologia “Sotto cielo di Lampedusa II”, edizione Rayela; “La mamma di Zeqo in cima del corniolo”, narrazione, antologia “Premio Prato città aperta”, edizione Marco del Bucchia, 2016; "Ciao mamma, un saluto da Bolzano", antologia poetica,  Terra d’Ulivi edizioni, 2017.

Keti Biçoku / Shqiptari i Italisë
(Ndiqni Shqiptariiitalise.com edhe në Facebook dhe Twitter)

 

“Italia më mësoi të këndoj, Shqipëria po më dhuron një ëndërr”

Romë, 13 prill 2017 – E lindur në Forli 21 vjet më paë në një familje emigrantësh shqiptarë, Wendy Mardeda po përjeton sot një ëndërr të bukur. E reja italo-shqiptare po merr pjesë në programin televiziv The Voice of Albania, format goxha i suksesshëm në Itali, ku edicionin e parë të të cilit e fitoi Elhaida Dani.

Wendy Mardeda, 21 vjeç“Kam nisur të ndjek muzikën që e vogël fare – thotë Wendy për Il Resto del Carlino – Kur isha 5 vjeç i bija pianos, më vonë nisa të vallëzoj dhe të këndoj”.  Që 9 vjeç, Wendy nis studimin e kantos, “me këngët e Zecchino d’oro – kujton ajo – dhe 14 vjeç ndoqa për rreth 2 vjet Akademinë e Arteve në Forlì”. E që aty, artistja e re ka marrë rrugën e saj: “Lashë shkollën në kërkim të një stili personal timin, nisa të performoj në lokalet e Forlisë dhe në liceun Morgagni”. Wendy nis të shkruajë vetë këngët që interpreton dhe dashurohet pas muzikës pop, deri sa verën e shkuar i jepet një rast i pazakontë: “Isha në Shqipëri për pushime e vendosa të paraqitesha në provat e hyrjes së The Voice of Albania”.

I shkon mirë. Kalon me sukses tre përzgjedhje që i lejojnë të marrë pjesë në netët live që do të transmetohen nga sonte në darkë nga Top Channel. Trajnohet nga këngëtarja kosovare Rona Nishliu që po e përgatit për debutimin në televizion. Wendy tregon me entuziazëm këtë përvojë shqiptare: “Në fillim isha plot dyshime por tani kam ndërruar mendje mbi talent show. Po mësoj shumë gjëra edhe mbi vten e më jepet mundësia të punoj me profesionistë shumë të mirë”.

Wendy Mardeda, 21 vjeç“Është krenari për mua që jam shqiptare e italiane bashkë. Në Itali mësova teknikat e të kënduarit, Shqipëria po më dhuron një ëndërr” e mbyll Wendy duke shtuar “Sido që të mbyllet kjo përvojë, jam e vendosur të bëj realitet ëndrrën time: të bëhem kantautore”. Falënderimet? “Për prindërit e miqtë e mi në Forlì që më kanë ndenjur pranë e më kanë mbështetur”. 

 

 

 

Sopranoja shqiptare, në rolin e Cio-Cio-San në operan e famshme të Puccinit, Madama Butterfly, e ka përforcuar statusin e saj të yllit botëror të muzikës klasike duke merituar edhe fjalët më të mira të kritikës
Nga Fatjona Mejdini, BIRN

Sopranoja shqiptare Ermonela Jaho, në rolin e Cio-Cio-San në operan e famshme të Puccinit Madama Butterfly, ka tërhequr një valë vlerësimesh në Mbretërinë e Bashkuar ditët e fundit, ku gazetat e njohura e cilësuan performancën e saj si të jashtëzakonshme.

Gazeta The Guardian shkroi se ajo kishte “triumfuar” në rol. “Jaho është e përkryer për pjesën, me sy të zbrazët dhe të brishtë, të nxjerrë në pah nga makijazhi i bardhë, që nënvijëzojnë gjendjen e saj vulnerabël. Ajo këndon me aq shumë imagjinatë dhe ngjyrë vokale,” shkroi kritikja operistike e gazetës, Fiona Maddocks.

Artikulli i UK Independent tha se ajo ishte “Cio-Cio-San më e mirë që Londra ka parë në vite”. “Portretizimi i rolit nga sopranoja shqiptare Ermonela Jaho është i freskët dhe prekës, dhe ajo tregon thellësi të pasionit dhe vulnerablitet,” jehoi the Times.

Opera legjendare e kompozitorit italian Giacomo Puccini u vu në skenë në Operën Mbretërore të Londrës më 20 mars dhe biletat janë shitur tashmë për të gjitha datat deri më 10 prill.

Jaho nuk është vlerësuar vetëm në Britani. Media ndërkombëtare nga Australia në SHBA ka folur me superlativa ndërsa ka përshkruar rolin protagonist të artistes.

Shumë janë intriguar nga fakti që sopranoja 43-vjeçare është shqiptare, dhe Jaho ka dëshmuar se vendi i vogël me të shkuar komuniste, mund t’i japë operës një yll me përmasa botërore.

Jaho lindi në vitin 1974 dhe u rrit në Tiranën e periudhës Komuniste. Pasioni i saj për muzikën filloi që fëmijë, ndërsa dëgjonte dhe përpiqej të këndonte këngë popullore shqiptare.

Në një intervistë për televizionin TV Klan në 2012 ajo tha se e ka dëgjuar operën La Traviata për herë të parë vetëm në moshën 14-vjeçare në Tiranë, ndërsa përgatitej të studionte muzikë në liceun Jordan Misja.

“Kur, në aktin e fundit Violeta vdiq, qava sepse u preka jashtëzakonisht. I thashë tim vëllai: nuk do të vdes pa kënduar një herë Traviatën” kujtoi ajo.

Që nga ato ditë të largëta, ajo e ka luajtur Violetën e Traviatës në skenat ndërkombëtare më shumë se 240 herë, nga Viena në Londër e në Sidnej.

Ajo studioi në liceun e Tiranës dhe më pas në Akademinë e Arteve në 1993, ndërsa vendi po përpiqej të shpëtonte nga sistemi i vjetër politik dhe të kthehej në demokraci. Ajo fitoi një bursë dhe i përfundoi studimet për muzikë në akademinë Santa Cecilia në Romë.

Vitet e kaluara në Itali ajo i kujton si të bukura, por gjithashtu dhe kohë të vështira e ndonjëherë depresionuese, pjesërisht prej idesë se suksesi i një shqiptareje në operën italiane nuk i shkonte shumë për shtat profesorëve të saj apo të tjerëve.
“Fillimi ka qenë tepër, tepër i vështirë, sepse qe një botë tërësisht e panjohur për një 18-vjeçare si puna ime. Vija nga Shqipëria me ëndrrën për t'u bërë këngëtare me famë, për të kënduar në teatrot më të mëdhenj të botës. Por me vete kisha një bagazh jete shumë të ndryshëm, mundësi ekonomike në nivelin zero, me një idealizëm shumë të madh në një vend, ku idealizmi të udhëheq drejt e në shtëpinë e depresionit dhe zhgënjimit. Tërësisht e vetme. Duke e menduar tani, them se më ka shërbyer si shkollë jete dhe kam zbuluar tek vetja ime forcën, durimin, duke seleksionuar arsyet për të cilat ja vlen të jetosh e të humbasësh gjumin" është shprehur ajo për vitet e para në emigracion në një intervistë për Shqiptarin e Italisë të dhënë para ca kohëve.

 

Duke u ndier viktimë e paragjykimit dhe ndonjëherë edhe në vështirësi për të siguruar ushqim, ajo ia doli ta mbante ëndrrën gjallë. Puna e saj e lodhshme dhe talenti filluan t’i shpërbleheshin kur filloi karrierën profesionale në Itali dhe në moshën 23-vjeçare fitoi çmimin operistik Giacomo Puccini në Itali.

Shpejt pas kësaj, ajo fitoi konkurse të tjera në Itali dhe Europë ndërsa emri i saj u bë më i njohur në botën e operas europiane.

Ajo u zhvendos në Shtetet e Bashkuara në 2003 ku mundi të performojë në skenë në Nju Jork dhe Filadelfia.

Ndërkohë, ajo filloi të merrte famë ndërkombëtare dhe të performonte në të gjithë botën me program të ngjeshur. Ajo fitoi Çmimin Ndërkombëtar të Operës majin e shkuar.

Megjithatë lidhjet e saj me Shqipërinë mbeten të forta dhe ajo nuk humbet mundësinë të performojë në Tiranë ndërsa viziton familjen e saj.

Në shenjë që nuk e ka harruar atdheun, ajo thotë se planifikon të krijojë një shkollë të muzikës klasike në Tiranë një ditë. Ajo nuk e përjashton idenë e kthimit të përhershëm në vendin nga ku u largua 24 vite më parë.

Mbi Ermonela Jahon mund të lexoni edhe:
Ermonela Jaho fiton çmimin e publikut të International Opera Awards 2016
Ermonela Jaho vlerësohet me medalje nga kryeministri Rama
Ermonela Jaho kthehet në Tiranë me Madama Butterfly
Gli albanesi d’Italia cantano Verdi
Në La Scala, Manon është vetëm Ermonela Jaho
Violeta e Ermonela Jahos emocionon sërish Londrën
Violeta e Ermonela Jahos magjeps Stokholmin
Ermonela Jaho. Violeta shqiptare në 150 vjetorin e Italisë
Triumfi i Ermonelës

 

Intervistë me artisten Elina Duni në Londër
Nga Anila Kadija

The guardian të 20 dhjetorit 2012, kritiku Joan Fordham, shkruan për albumin Matanë malit (ECM) dhe Elinën: “Pas vitit 2004, Duni këndon në shqip dhe kjo gjuhë shndërrohet për të në frymëzim qendror. Meloditë ballkanike ofrohen me një përkushtim të tillë ku teknika bëhet përsosmërisht e përkryer, përrallore dhe krijon ngjashmëri stili me Norma Winston apo Sidsel Endresen".
Elina Duni, artiste jazzi, këngëtare dhe kompozitore shqiptaro-zvicerane, ka lindur në mars të vitit 1981. Vajzë artistësh, ajo e ka lënë Shqipërinë në moshën 10 vjeçe së bashku me nënën e saj dhe ka emigruar në Zvicër, ku ka vazhduar studimet më pas për muzikë klasike dhe jazz.

Anila Kadija: Ju shoh mes veglave muzikore. Janë miq të mirë?

Elina Duni: Janë më të mirët që kam ! Dhe për t’i specifikuar u kam vënë emra të përveçëm. Nuk është për t’u çuditur, ato jetojnë me mua dhe nuk ka si të jetë ndryshe. Marta është kjo kitara 65 vjeçare e ardhur nga Misisipi. Fizarmonika quhet Kampjoni i Botës dhe defi Myzafete. Më shoqërojnë, më duan, por as unë nuk ua kursej përqafimet. Kam një kontakt fizik të bukur me to.

Këndoni shpesh këngë të dëshpëruara, këngë vajtimi, femra i ka lotet ne sy?

Jo, unë nuk e pëlqej vajtimin. Njeriu ka momentet e tija të ndjesisë por mundohem ta përpunoj këtë ndjesi. Kam zgjedhur pozitivitetin. Nuk ka patos në krijimet e mija, ka vetëm jetë.

Çfarë ndieni kur këndoni shqip në skenat jashtë Shqipërisë? A është gjuha e mëmës rikthim në kujtime të bukura?

Unë dua të sjell të kaluarën apo rrënjët në një mënyrë aktuale, në një mënyrë që është bashkëkohore dhe pak ndryshe. Sepse të ribëj të njëjtën gjë si të tjerët nuk ka interes dhe nuk është më as koha. Duhet ditur se publiku i diasporës është një publik të cilit për shumë kohë i është shërbyer tallavaja ose vetëm një muzikë dëfrimi dhe ai ka shumë uri për diçka që ia mbush shpirtin. Pra unë i flas shpirtit, se nuk di të bëj gjë tjetër. Ndaj sa herë jam në skenë përballë çdo publiku mundohem të jem e vërtetë. Kur këndoj këngë të albumit Matanë Malit, kam për zemër këngët Kristal me tekst të Ismail Kadaresë dhe Kur të kujtosh, me tekst të Besa Myftiut, muzikën e të cilave e kam kompozuar vetë.

Edhe në këngën Pamundësi, teksti është shkruar nga nëna juaj Besa Myftiu, lidhje brezash për një stafetë nënë-bijë?

Më ka pëlqyer gjithmonë ajo poezi dhe më është dukur shumë bashkëkohore, megjithëse nëna ime e ka shkruar kur unë kam qënë shumë e vogël. Kjo poezi botuar në librin Miq të humbur është bërë pjesë e imja dhe unë mendoj se mund të më ndodhë diçka e tillë. Më janë zgjuar kujtime të mijat nëpërmjet këtij teksti të shkruar përpara shumë vitesh. Sepse ndjenja është universale. Koha nuk ndryshon asgjë nga çka provon njeriu në momente të caktuara: vdekja, lindja, dashuria, humbja mbeten njëlloj.

Keni shumë fansa? Si e mbani lidhjen me ta? A keni kohë t’i përgjigjeni të gjitha letrave, e-maileve, mesazheve?

Nuk e di a kam shumë! Letra nuk marr! Se sot askush nuk shkruan më letra. Zakonisht u përgjigjem të gjithëve. Për mua, (“attention”, thotë ajo me një frëngjishte të bukur - veçanti e saj) vëmendja ndaj njerëzve është shumë e rëndësishme. Se njerëzit janë e vetmja pasuri që kemi. Rrugëtimi që bëjmë me njëri tjetrin është e vetmja gjë që na lidh. Dhe unë nuk kam se si të jem indiferente. Këtu fillon dhe mbaron mirësjellja. Distanca është për njerëzit që nuk kanë forcë shpirtërore, për njerëzit të cilëve u intereson buja mediatike dhe kaq. Ata njohin vetëm formën e gjërave dhe jo përbërjen. Po të jesh i vërtetë nuk ke përse të snobosh, të injorosh. Vëmendja ndaj të tjerëve është ajo që të bën që edhe si artist në skenë të jesh i adhuruar nga publiku. Përse ne artistët nuk duhet të përgjigjemi me të njëjtën monedhë? Të tërheqim, por edhe të japim vëmendje.

Keni nxjerrë 5 albume. Çfarë keni në plan tani?

Jam duke përgatitur një solo mbi emigrimin apo më saktë shkuljen nga një vend, nga një dashuri, nga një familje. Bëhet fjalë për një projekt artistik të cilin e kam krijuar vetë; edhe tekstet vetë i kam shkruar, në frengjisht dhe në gjermanisht. Shfaqjen e kam prezantuar në Francë e në Zvicër dhe po vazhdoj ta jap. Këndoj në nëntë gjuhë të ndryshme dhe i bije kitarës, pianos, dajres.

Elina Duni e Anila KadijaJeni poliglote…

Flas pesë gjuhë. Anglisht, Frëngjisht, Italisht, Gjermanisht dhe Shqip. Gjuhet ndihmojne per te qene nje mendje e hapur ne te gjithe momentet e jetes por une keshtu flas me publikun pa perfaqesuese. Eshte nje ndjesi e mrekullueshme te komunikosh vet, te dominosh thjesht e qarte skenes. Gjuhet jane pasuri personale qe te behen thesar ne profesion nje dite.

Në moshën 5-vjeçare keni pasur prezantimin e parë në skenën e Radio Televizionit shqiptar. Si vazhdoi ky rrugëtim më vonë?

Unë jam larg skenës shqiptare fizikisht. Promovoj veten nëpërmjet koncerteve dhe pastaj rikthehem në Zvicër. Turnetë kushtojnë dhe bëhen me fonde personale. Kam patur ndonjëherë ndonjë sponsor, por në raste shumë të veçanta, për shembull kur hapa Piramidën ku duhej rindërtuar skena . Por nuk kam patur asnjëherë ndihmë nga ministria apo ndonjë degë finance që mund të investojë mbi artistët që vijnë nga jashtë

 

 

 

"Dritan Çela era una personalità, ma in Italia visse e morì anonimo. Con la sua scomparsa nelle sue statistiche l’Italia avrebbe avuto solo uno straniero in meno, il mondo un cittadino in meno"
Di Gentiana Minga

Egregio sig. Ardizzoni, vorrei ringraziare lo staff dei medici e degli infermieri che stanno facendo l'impossibile per liberare dagli artigli della malattia Dritan Çela, il giovane artista e traduttore, figlio d'arte, per far sì di vederlo di nuovo davanti alla sua scrivania...” (Maksim Cikuli, Ministro della Sanità 2006 Tirana, Albania)

Se Dritan Çela fosse ancora vivo, prima di vederlo di nuovo davanti alla sua scrivania, forse lo avremmo visto sopra un muletto in una fabbrica di Parma, sollevando casse zeppe di conserve di pomodori. La fabbrica dipendeva dalla produzione di quest'ultimi, così un giorno di primavera inoltrata, scherzando con i suoi colleghi di lavoro, il ragazzo disse: “Va bene, lavorare con la pioggia ha il suo lato positivo, almeno in estate non lavoreremo fino alla sera tardi”.  Questa sua affermazione innocua giunse molto contorta agli uffici della direzione e il ragazzo straniero da molti considerato “vanitoso” per via della sua laurea, venne “punito” con ulteriori lavori pesanti. E siccome sapevano che era in grado di superare tutte le difficoltà venne caricato di altro e altro ancora fino al giorno della comparsa della sua malattia.

Malgrado la lettera del Ministro della Salute albanese su raccomandazione del Presidente, Dritan Çela, uno degli artisti e traduttori albanesi più virtuosi e accreditati della letteratura italiana classica e contemporanea, figlio d'arte che avrebbe compiuto 47 anni l'11 gennaio scorso, esattamente undici anni fa, il 4 marzo 2006, spirò a soli 36 anni in un ospedale di Parma dopo nove mesi di tormenti, afflitto dalle metastasi che sfiancarono il suo corpo e la sua mente brillante. Si spense in totale anonimato e pieno di rimpianti, rassegnato e giacente su un letto in una camera dell'ospedale di Parma. "Al settimo piano", osava sottolineare con gli amici, sorridendo amaramente, riferendosi a “Il settimo piano” di Buzzati. La camera dove non mancava il suo PC era stata abbellita da lui e dai suoi parenti con dei libri, alcuni CD e fiori, regali simbolici degli amici appesi un po' dappertutto; il cuore rosso di peluche della sorella Riva e un elefante d'argento che gli avrebbe portato fortuna.

Il 4 marzo del 2006 il giovane artista stava per andarsene. Moribondo, con gli occhi semichiusi e le braccia scarne, di tanto in tanto cercava di grattarsi la fronte o il mento. Tutto succedeva davanti alla madre disperata e del padre che, avvilito, si chiedeva se mai avesse avuto la fortuna di cogliere quel breve attimo che serve al fiore per fiorire”.

Lasciò la moglie e i due piccoli figli tra lo stupore dei cittadini parmigiani che si resero conto troppo tardi che l'emigrato albanese con un viso dolce e sorridente, lo straniero che lavorava in fabbrica e viveva come un qualsiasi extracomunitario, era molto stimato in Albania sin dalla tenera età come il più talentuoso traduttore di Dino Buzzati e Luigi Pirandello, Italo Calvino e Carmine Abato, Susana Tamaro e Alessandro Barrico.

Dritan Çela nacque l’11 gennaio 1970 in una famiglia di intellettuali di Tirana. Il padre è il celebre scrittore albanese Zija Cela e la madre una professoressa di letteratura e linguistica. L'amore per la letteratura, soprattutto per quella italiana, lo spinse a studiare la lingua nella scuola superiore. Dopodiché proseguì gli studi universitari all’Università di Tirana, Facoltà di Lingua e Letteratura. Fu proprio da adolescente che tradusse i racconti di Dino Buzzati: ”Il cappotto” e “La Colomba”. Oltre a ciò, grazie a Dritan Çela, nel 1993 fu pubblicato per la prima volta in Albania anche “La moglie con le ali”. Decise di emigrare in Italia, a Castelnuovo di Parma, assieme alla moglie nel 1996 dopo aver vinto una borsa di studio e seguì un corso di traduzione presso la “Casa dei Traduttori dalla lingua italiana” a Procida, Napoli.

Di giorno lavorava come operaio in una fabbrica di conserve di pomodori. Nel tempo libero si dedicava totalmente alla traduzione di grandi scrittori della letteratura italiana. Indimenticabili per il suo talento, per la sua finezza linguistica e per la sua poetica le traduzioni del ”Il deserto dei Tartari”, ”Un amore” di Dino Buzzati, ”Va' dove ti porta il cuore” di Susana Tamaro, ”Il dubbio“ di Luciano de Crescenzo, ”Le cosmicomiche” di Italo Calvino, ”Uno, nessuno e centomila” di Luigi Pirandello e così via.

Le ragioni che spinsero Dritan ad emigrare in Italia furono gli stessi motivi che spinsero tanti della nostra generazione a lasciarsi dietro le spalle migliori condizioni di vita per avventurarsi in esperienze che ci avrebbero arricchiti. Esperienze nuove, inaspettate, ma anche sgradevoli e deludenti. Dritan Çela poteva trascorrere una vita tutt'altro che travagliata nel suo paese natale. Era un artista affermato e figlio di un padre molto conosciuto nei circoli intellettuali albanesi; traduceva e lavorava alla Radiotelevisione albanese, viveva in un ambiente di gente colta e poteva diventare qualsiasi cosa volesse. Bastava che bussasse alla porta di qualche amico dei tempi dell'università diventato deputato o ministro. Ma a lui non andava né di stare accanto al potere, né di bussare alle porte degli uffici ministeriali. I richiami dell’Italia erano irresistibili, è solo qui che avrebbe perfezionato la sua tecnica, che avrebbe esportato in Albania sempre di più gli autori italiani per poi ricambiare con quelli albanesi. Aveva la necessità di conoscere la gente, le parole, i dialetti, le gestualità. Consegnò ai lettori albanesi 10 opere italiane di grande valore. L'importante sfida che realizzò solo in parte a causa dell' imprevista malattia era di tradurre dall’albanese all’italiano. Solo poco prima di morire riuscì a pubblicare in lingua italiana “Le fiabe albanesi” di Virgil Muçi. Tempo dopo, suo padre scriverà nel libro dedicato al figlio: ”Lui era una personalità ma in Italia visse e morì anonimo. Con la sua scomparsa, nelle sue statistiche l’Italia avrebbe avuto solo uno straniero in meno, il mondo un cittadino in meno”. 

Chi ha avuto fortuna di conoscerlo negli ambienti universitari lo ricorderà semplicemente come Tani, o come Cela, il ragazzo con i capelli ricci e con il cuore d'oro, con i jeans blu e la perenne camicia bianca addosso; il sognatore che traduceva il film “Tutta colpa del paradiso” di Francesco Nuti. Colui che tanto assomigliava a Nuti e che amava Lucio Battisti. In uno dei suoi manoscritti scriveva: “Posso vedere l'isola d'Ischia dal terrazzo di casa... Da qui si vedono dei tramonti solari meravigliosi.”

Dritan Çela è il simbolo dei ragazzi degli anni '90 che sacrificarono la comodità per gli ideali dai loro amici dimenticati e scelsero la vita da emigrante annacquato in Italia. Paese che non ha saputo accogliere il tesoro che costò all’Albania la perdita irrecuperabile dei "cervelli", usati per raccogliere le mele, pulire le case o nel migliore dei casi lavorare nelle fabbriche.

Il ragazzo con il cuore d'oro fu la Farfalla Migrante, una Bella-Dame, la Vanessa Cardui che dovette viaggiare per vivere una qualità spirituale. Sebbene le farfalle muoiano hanno questa signorilità nello scendere pian piano, posarsi sulla terra e, mentre l'anima spira, proiettarsi verso l'eterno su un filo di luce infinita. E così sia!

Per gentile concessione dell’autrice, preso da salti.bz

 

Il 34enne, nato a Presheva che da anni vive a Varese, ha realizzato un’App, Info Stranieri, pensata soprattutto per venire incontro alle esigenze burocratiche di tutti quelli che vivono in Italia senza avere la cittadinanza del Belpaese

Bashkim Sejdiu, foto di Gabriele CavallinQualche settimana fa, un incontro dal titolo “L’integrazione è un valore aggiunto?” si è tenuto a Varese. Erano chiamati a discuttere sul tema c’erano giornalisti, politici, rappresentante dell’Ambasciata. Il tutto, organizzato e con la partecipazione di Bashkim Sejdiu, 34enne di Presheva che in Italia vive da quando aveva 10 anni. E che in età adulta, avendo vissuto in prima persona cosa vuol dire essere straniero in Italia, ha pensato seriamente di venire incontro a chi si trova nella situazione in cui si è trovato lui per anni. Cioè a combattere spesso con la burocrazia italiana per avere informazioni, per avere un documento, per viverci da regolare in questo paese.  Bashkim ha creato due anni fa l’App Infostranieri, scaricabile sugli store Apple e Android. Si tratta di un’App innovativa e dinamica che, come afferma Bashkim “vuole favorire l’integrazione e snellire alcuni aspetti burocratici”. L’App mette in comunicazione gli stranieri con sempre più uffici amministrativi e offre tante informazioni in diverse lingue.
Abbiamo incontrato Bashkim subito dopo l’evento di Varese per raccontarci non solo dell’App, ma anche di diverse sue iniziative attuali e future, concentrate sull’imigrazione.

Shqiptari i Italisë: “L’integrazione è valore aggiunto?” era il titolo/domanda del dibattito organizzato da lei ultimamente. Di che si è trattato?

Bashkim Sejdiu: Ho voluto organizzare questa Tavola rotonda dal titolo provocatorio, in quanto ammetto di essere seriamente preoccupato per la situazione che si sta creando in Italia. L’ondata del populismo, già presente in diverse altri paesi giunta al massimo picco negli Stati Uniti, rischia di travolgere e coinvolgere soprattutto gli immigrati regolari e coloro che sono integrati da tempo.
Ho iniziato a Varese, sia per un mio vissuto personale, ma anche perché fino a poco tempo fa era considerato un feudo leghista. Ma la tavola rotonda su questo tema vorrei ripeterla in diverse città per poi arrivare a Roma con una grande conferenza dove chiedere agli interlocutori e rappresentanze politiche di agire su alcuni aspetti e richieste che raccoglieremo durante queste manifestazione in giro per l’Italia.
D’altra parte, voglio coinvolgere le associazione i rappresentanti delle comunità e gli stessi immigrati ad essere più attivi in ciò che li riguarda, ed essere loro soggetti che aiutano altri soggetti ad integrarsi e escludono a chi non si vuole integrare. A loro chiedo di essere loro per prima degli esempi da seguire e imitare nel campo dell’integrazione del comportamento e della trasparenza.

E secondo lei quali sono i problemi degli immigrati oggi?

Le persone che voglio rappresentare, a dare voce ma anche coraggio, sono 5 milioni e passa di persone che ogni giorno lavorano, creano economia, aiutano anche la crescita demografica Italiana, ma allo stesso tempo subiscono ogni tipo di abuso sia razziale, che operativo/burocratico nella fattispecie quando si tratta di rinnovare un permesso di soggiorno, richiedere ricongiungimento familiare e cittadinanza. Per tutte queste richieste, oltre ai costi vivi che vi sono, subiscono altri costi per  “consulenza” e diverse giornate di permessi di lavoro, per sapere come e cosa devono fare, ma devono aspettare tantissimo tempo per arrivare al termine dell’iter.
So per certo che vi sono sempre più immigrati che dopo svariati anni lavorativi hanno purtroppo perso il lavoro e ora non riescono nemmeno a rinnovare un permesso di soggiorno nonostante abbiano sempre lavorato e vissuto in Italia con la famiglia e bambini nati e cresciuti qua, e da un giorno all’altro si trovano ad essere clandestini qua e non poter tornare al loro paese, in quanto magari si trovano più clandestini che nel paese di appartenenza.
Per non parlare della situazione degli studenti o magari giovani imprenditori, chi per studio Erasmus o gite scolastiche e chi per spostamenti di lavoro, non può farlo se ha la cosiddetta ricevuta in attesa del ritiro del pds, che spesso dura parecchi mesi in certe realtà/questure.
Poi ci sono problemi con tempistiche per i ricongiungimento familiare, e mi chiedo come si può ostacolare invece che favorire le persona che vogliono ricongiungersi con la propria famiglia, è ovvio che se una persona ha una famiglia è più integrata e per rispondere al populismo, si sa che una persona con famiglia è portato a delinquere meno.
Per quanto riguarda l’ottenimento della cittadinanza italiana, l’immigrati da 10 anni qua ritorna per certi aspetti con l’ansia e la situazione del rilascio del primo permesso di soggiorno, in quanto la documentazione, l’iter e la tempistica è impressionante, ci voglio 10 anni di residenza, ultimi 3 Cud oltre a tutti i certificati del caso, per fare richiesta, e poi aspettare almeno 2 anni (quasi mai succede che rispettano i 730 gg) ma possono volerci anche 3-4 anni, e se non vuoi aspettare puoi sempre fare un sollecito, ma se per caso negli ultimi tre anni hai perso il lavoro, oppure non hai il reddito sufficiente, o magari se dopo la richiesta l’iter è durato 3-4 anni e tu hai perso la tua capacità economica non puoi diventare cittadino italiano..tutto questo è giusto, dove sta l’integrazione e la possibilità di voler integrarsi quando ci sono questi paletti che si ripercuotono in una barriera non solo burocratica ma anche morale e aggiungo anti-integrazione.

Un elemento per niente a favore degli stranieri (ma anche per gli italiani stessi) è proprio la burocrazia e il rapporto con l’amministrazione pubblica. E in questo aspetto lei, che l’ha subito in prima persona, ha cercato di venire incontro ai cittadini stranieri, adesso con l’App Infostranieri.

Tramite la mia Startup innovativa, ho creato l’App Infostranieri, già scaricabile sugli store Apple e Android, la quale a brevissimo sarà aggiornata con una versione grafica e funzionalità. Un’App innovativa e dinamica che vuole favorire l’integrazione e snellire alcuni aspetti burocratici. Allo stesso tempo si pone come un contenitore di servizi per il segmento immigrati, dove domanda e offerta si incontrano. Il motivo che mi ha spinto, oltre a quelli sopracitati, vi è anche una personale esperienza emotiva e professionale nel campo immigrazione.
Lo strumento usato, che è il telefonino, che viene usato dalla stragrande maggioranza degli stranieri (solo 1,29% ha dichiarato di non possedere un telefonino con traffico dati), permette una facilitazione nella comunicazione tra le parti, riducendo tempi e costi e superando le barriere linguistiche.
I punti di forza dell’App sono: le informazioni a portata di mano, moduli digitalizzati e tradotti in 11 lingue e servizio immediato e senza costi mettendo gli utenti in contatto diretto con gli enti che erogano servizi.

C’è un’attenzione particolare anche alle associazioni

Siccome sono il presidente di un’associazione, Shqipëria ime, e sono a conoscenza del ruolo molto importante e difficile, all’interno dell’App vi è la sezione dedicata alle Associazioni divise in Associazione di Stranieri e per Stranieri, in questo modo l’utente può trovare l’Associazione di cui ha bisogno e allo stesso tempo le Associazioni posso farsi trovare. Oltre, a questo le Associazioni hanno la possibilità di caricare tutti gli eventi che organizzano e in questo modo arriva un alert agli utenti di pertinenza per segnalare l’evento. E colgo l’occasione per invitare a tutte le Associazioni ad aderire a questa iniziativa.

Quanti l’hanno scaricato? Quali communità sono i maggiori utenti dell’App? Pensa che gli stranieri l’apprezzano?

Ad oggi vi è un uniformità di utenti suddivisi per etnia, con una piccolissima prevalenza di etnia Albanese, ad oggi abbiamo circa 20mila utenti, un dato molto interessante in quanto il tutto è avvenuto senza nessuna pubblicità ma tramite passaparola.
Per far capire se viene apprezzata posso girarvi  qualche commento degli utenti: “Grazie… Buon lavoro. Fortunati quelli che avranno il vostro aiuto cosa che a me e mancato per tanti anni di file in questura”, “Ottima App perfetta, tante info, assistenza tramite e-mail praticamente immediata. Poi il rinnovo dell'interfaccia è bellissima. Bravi ragazzi”, “Sono Nordine Hallil. 30 anni. Sono del Marocco. E vivo qui in Italia dal 2005. Sono arrivato qui dopo un viaggio da Libia con me erano morte 27 persone. Ora sto facendo allenatore di calcio e osservatore del AC MILAN. voglio ringraziarvi di questa APP. Veramente una buona idea. Braviiiiiii”.

E l’amministrazione pubblica dimostra qualche interesse? Collaborazioni già siglate?

Con il mio grande stupore, la pubblica amministrazione si è subito dimostrata aperta e volenterosa nel collaborare con questo progetto. Soprattutto il governo Renzi. Con il suo team digitale e lo SPID dovevamo perfezionare la collaborazione, anche perché ad oggi tutti gli iter burocratici hanno dei processi poco snelli e efficaci, sono solo in italiano e soprattutto l’utente spesso è parte passiva a tutto il processo delegando terzi spesso carissimi a sbrigare queste pratiche.
Per non parlare di come viene gestito il discorso dei permessi tramite poste, il kit contiene 41 fogli, prima viene spedito dalla posta dove risiede l’utente ad un centro di smistamento per poi tornare alla questura di dove risiede l’utente e vari passaggi che portano ad un costo pari a 30,00€ solo l’invio di questo Kit tramite ricevuta.  Tramite l’app ovviamente tutti questi processi verrebbero snelliti, l’utente dal suo telefonino e nella sua lingua potrebbe mandare tutte le richieste all’ufficio preposto senza più perdite di denaro e tempo da parte degli immigrati, e un minor costo di carta e ti tempo da parte degli uffici in quanto potrebbero comunicare direttamente sul telefonino dell’immigrato aggiornandolo in tempo reale e senza costi su cosa deve fare e le comunicazioni che ad oggi vengono fatte ancora via posta.
Tutto questo processo, seppur a rilento dopo il referendum, vorremmo portarlo a termine, e tramite l’attenzione sin dall’inizio di un’europarlamentare che ha subito sposato il progetto vorremo che in Italia ci fosse il progetto pilota per replicarlo in altri paesi u.e.
Passando alle cose concrete, il primo passo comunque è stato la partnership con Ats su un argomento molto delicato che è quello della salute, la creazione di un algoritmo per malattie di impatto sociale con la TBC, Meninigite e anche i Vacini, anche qua partiamo con il progetto pilota a Milano per poi attuarlo in tutt’Italia.

Ha presentato l’app anche in Albania, al Summit della Diaspora. Ha già qualche collaborazione col governo? Offre la sua App qualcosa in più a cittadini albanesi?

Si è stato davvero un grande onore poter parlare del mio progetto ad un evento cosi importante, e all’incontro ristretto a pochi con il primo ministro e ministro degli esteri, ho dato la massima disponibilità a collaborare per il bene della diaspora albanese che è in Italia davvero importante, e certamente questa nuova piattaforma SHKO di servizi consolari online si sposa a pieno per la collaborazione con la mia App. Anche con l’Ambasciatrice in un incontro di pochi giorni fa, ho dato la mia completa disponibilità di collaborazione per poter fare qualcosa di concreto e utile per la diaspora albanese in Italia.
Già nella versione attuale dell’App si dà una descrizione specifica dei servizi consolari a Milano.

L’applicazione è gratuita. Eppure sappiamo che realizzare la piattaforma Info Stranieri ha dei costi…

L’App ad oggi è gratuita, e lo sarà per sempre. Come tutte le startup all’inizio, senza lavorare 20h su 24h, senza avere un team che crede pienamente nel progetto e che lavora gratis, non c’è gusto.
Ma terminata questa fase, abbiamo investito del capitale, e ci siamo divisi i ruoli e abbiamo una persona che si occupa dei sociale/marketing e PR un’altra persona che si occupa di ricerca di bandi locali/regionali/nazionali ed europei, un’altra persona per le dinamiche di studio e collaborazioni con alcune etnie più chiuse, ed io che con gli sviluppatori tramuto tutte le problematiche che ho citato prima negli obiettivi della tavola rotonda in Digitale.
Abbiamo avuto un finanziamento regionale, abbiamo vinto anche dei bandi a fondo perduto come partner tecnologici, e con questi abbiamo messo a punto la nuova release e ci permettono di lavorare per costruire un marketplace di servizi specifico per il segmento immigrazione che ci permetterebbe di autofinanziarci. Non vi nascondo che ho avuto anche proposte “indecenti” di società interessate al mio progetto, ma ho rifiutato perché vorrei che questa app fosse un qualcosa di davvero utile per gli immigrati con la quale poter far risparmiare tempo denaro ed essere parte attiva nella società dove hanno vissuto e vivranno il resto della loro vita, e non permetto che questo strumento sia l’ennesimo modo di “derubare” soldi, tempo e dignità agli immigrati.

Per quanto riguarda i dati delle persone che la sua società potrebbe raccogliere quando si scarica l’app oppure quando si compila un determinato modulo per avere uno dei servizi offerti dalla piattaforma. Chi garantisce sulla sicurezza?

I dati da me raccolti sono solamente le e-mail per poter eventualmente comunicare quando usano il supporto, e la nazionalità (la nazionalità è molto importante in quanto abbiamo anche il Romeno e servizio specifico per i Romeni, i quali sono europei per l’aspetto burocratico, e quindi abbiamo creato ad hoc i servizi di cui necessitano loro), per la lingua utilizzata e il luogo dove vivono usiamo i dati memorizzati direttamente dal device, quindi non abbiamo anche questa preoccupazione data la difficoltà delle gestione dei dati specie quelli sensibili.
Con tutte le parntership istituzionali, invece, noi siamo solo un mezzo che mette in comunicazione le due parti, senza però sostituirci a nessuna della parte e i dati in questione arrivano all’ente preposto senza passare da noi prima.

Per tornare da dove siamo partiti. Pensa sia utile riprendere il discorso dell’integrazione anche in altre realtà? In un momento in cui il tema del giorno è come contenere gli arrivi, in cui si parla di clandestini più che di profughi,  in un momento in cui i populismi stanno prendendo il sopravento, in un momento in cui la riforma della cittadinanza sembra finita in un tunnel senza uscita in Senato, pensa che discutere sull’integrazione contribuirebbe a un po’ di buon senso e verità sull’argomento migrazioni?

Mi fa molto sorridere, quando sento molti politici che ora vorrebbero la fiducia per far passare questa riforma della cittadinanza, quando hanno avuto tanti anni a disposizione per poterla renderla operativa avendo anche i numeri a disposizione. A questo punto, avrei qualcosa da ridire alla nostra “categoria”. Noi immigrati non dobbiamo dividerci e guardare e chiedere solo quello che ci interessa nell’immediato, ma essere coesi a chiedere davvero di rivedere tutto il discorso di immigrazione a partire da chi richiede il primo permesso fino a coloro che sono in procinto di diventare italiani, tutti insieme senza distinzione di etnia, di prima o seconda generazione. Solo in questo modo potremmo cambiare davvero la prospettiva dell’immigrato e dell’immigrazione, e non dare più nessuna possibilità ai populisti di marciare su questa onda, ma anche mettere a tacere quella parte che dietro al finto buonismo sull’immigrazione ha marciato spesso guadagnato ma mai lavorato nel voler cambiare le cose.

Grazie dell’intervista e buon lavoro, Bashkim!

Keti Bicoku, Shqiptariiitalise.com

 

 

 

 

 

 

“In assenza di parole” është libri i nëntë i Irma Kurtit i botuar së fundi në italisht

Sot ju prezantojmë “In assenza di parole”, kryeveprën e fundit letrare të Irma Kurtit”. Me këto fjalë Shtëpia Botuese Kimerik publikon lajmin e daljes nga shtypi të librit më të ri të poetes e shkrimtares. “In assenza di parole” (Në mungesë të fjalëve) është libri i nëntë në gjuhën italiane për autoren shqiptare pas disa përmbledhjeve me poezi, tregime etj.

Në faqet e romanit, Kurti përqendrohet në historinë e një familjeje shqiptare në emigracion, që përbëhet prej prindërve dhe tri vajzave.
Jeta për ta rrjedh e qetë dhe pa probleme derisa personazhi kryesor, Sotiri, pëson një iktus cerebral. Kjo është pika ku fillon të shpaloset jeta e gjithsecilit prej personazheve. Janë momente dhimbjeje e trishtimi përballë pamundësisë për të ndryshuar rrjedhën e fatit po njëkohësisht edhe çaste meditimi e reflektimi.
Përmes shfletimit të faqeve të një ditari zbulohet përsonazhi kryesor i lënë në hije nga vetë familjarët, Sotiri apo “njeriu që fliste me pemët”.
Nëpër faqet e librit zënë vend përshkrimet e çasteve të vështira që ka kaluar Shqipëria dhe historitë e kujtimet e turbullta të personazheve.

Irma Kurti “mbërrin” tek ky roman pas një eksperience të gjatë si krijuese. E njohur si autore e teksteve të suksesshme të këngëve në festivale apo koncerte në RTSH para viteve 90-të si dhe më pas, ajo në fillimet e saj letrare ka lëvruar me sukses poezinë. Ka botuar nëntë përmbledhje poetike.

“Ndihem komode me poezinë”- shprehet Irma Kurti, “ndoshta për faktin se kam filluar ta shkruaj që në moshë të vogël. Proza më pëlqen sepse më “lë” të gjithë hapësirën e duhur për t’u shprehur, nuk ka kufizime, por nuk mund ta fsheh që ndonjëherë i druhem kësaj gjinie. Kam shkruar romane në çastet më të vështira të jetës sime, atëhere kur vuajtja ishte aq e madhe saqë kapërcente çdo pasiguri tjetër. Jam e lumtur që tani ky libër do të flasë edhe në italisht”.

Për poezinë dhe prozën Irma Kurtit i janë akorduar 30 çmime në konkurse të ndryshme letrare në Itali e Zvicër. Në vitin 2013 fitoi çmimin ndërkombëtar “Universum Donna” për letërsinë dhe emërtimin “Ambasadore e Paqes” nga Universum Academy dhe Universiteti i Paqes në Lugano, Zvicër.

Irma Kurti ka botuar 14 libra në gjuhën shqipe dhe nëntë në gjuhën italiane. Librat e saj janë përkthyer në disa gjuhë të botës: në italisht, anglisht, frëngjisht, spanjisht dhe gjermanisht.