Shtëpi, e shtrenjta shtëpi - Blerja - Shqiptari i Italisë

Udhëzues
Shqiptarët që jetojnë në Itali, komunitet i integruar dhe me rrënjë tashmë nga kjo anë e Adriatikut, ngrenë apo bashkojnë familjet e tyre këtu, lindin e rrisin fëmijët në shkollat italiane e, normalisht, pas vitesh që jetojnë me qira, mendojnë edhe të blejnë shtëpi.
Që janë të shumtë e thonë raportet vjetore mbi marrjen e kredive për blerjen e shtëpive. Sipas të fundit, të përpiluar nga grupi Tecnocasa, gjatë vitit të shkuar, 13,6% e kredive të lëshuara në Itali u janë dhënë të huajve dhe nga këta të fundit 15,5% janë shqiptarë. Më shumë se shqiptarët kanë marrë kredi rumunët (27,3%), por ata janë komunitet mëse dy herë më i madh se i yni.
Në vijim një udhëzues i shkurtër mbi blerjen e banesës, marrjen e kredisë dhe lehtësimet fiskale të siguruara nga shteti italian për shtëpinë e parë.

NGA ZGJEDHJA E SHTËPISË TE MARRJA E ÇELËSAVE

Për blerjen e shtëpisë, i interesuari mund kontaktojë drejtpërdrejt persona të interesuar që të shesin një pronë të tyren të patundshme ose – dhe kjo është rruga më e rrahur – t’u drejtohet agjencive, të licensuara nga Shteti, kundrejt një pagese që shkon nga 2 deri në 5% të çmimit të shtëpisë.

Pasi vendoset se deri në ç’shumë mund të blihet shtëpia (duke marrë parasysh jo vetëm paratë që ke në dispozicion por edhe ato që mund të marrësh kredi), zgjidhet me kujdes zona, shtëpia, verifikohet me kujdes nëse kush po e shet është pronari i vërtetë duhet bërë:

- Propozimi për blerje, me nënshkrimin e të cilit bllokohet çmimi i banesës për të cilin është rënë dakord. Në këtë çast paguhet një pjesë e e vogël nga çmimi i banesës, shumë që nuk kthehet nëse blerësi ndryshon mendje;

- Kompromisi, një marrëveshje paraprake, nëpërmjet të cilit palët angazhohen për nënshkrimin e aktit të mirëfilltë të shitblerjes duke caktuar datën, vendin e noterin.  Kompromisi nuk është i detyrueshëm, por zakonisht bëhet për t’i dhënë kohë blerësit që me këtë në dorë të marrë kredinë në bankë. Kur kompromisi bëhet, mund të bëhet para një noteri dhe të regjistrohet në zyrën e tatim-taksave, pra të kthehet në një akt publik; 


- Akti publik të shitblerjes (rogito), që është kontrata që përfundimisht transferon pronësinë e shtëpisë.  Ky akt duhet nënshkruar detyrimisht nga blerësi e shitësi i pronës para një noteri, që e regjistron më pas aktin.

Në fund të këtyre fazave është paguar veç vlerës së shtëpisë, komisionit të agjencisë (nëse është kërkuar ndihma e një prej tyre), edhe:

- IVA apo tatimi mbi vlerën e shtuar, nëse banesa blihet nga një ndërmarrje;
- taksa e regjistrit (me lehtësimet fiskale nëse blihet shtëpia e parë);
- taksa e hipotekës;
- taksa e kadastrës;
- shpenzimet e noterit për aktin e shitblerjes që ka përpiluar e regjistruar.

Pasi bëhen këto të gjitha këto shtëpia është përfundimisht e blerësit.


KREDIA PËR BLERJEN E SHTËPISË

Një shtëpi në Itali kushton nga disa dhjetëra mijëra në qindra mijëra euro. Çmimi është shumë i ndryshëm nga qyteti në qytet, por edhe nga periferia në qendër Brenda të njëjtës zonë urbane. Kështu, nëse në qendër të Cremonës mund të gjesh shtëpi për njëmijë euro për m2, në afërsi të qendrës në Romë apo Milano çmimi për m2 shkon në 6-7 mijë e më shumë.

Duke qenë se flitet për shuma të konsiderueshme, shpesh për blerjen e shtëpisë kërkohet një hua në një institut kreditor, kryesisht banka. Lidhet kështu një kontratë kredie, falë të cilës banka jep një shumë të parave për të cilat marrësi angazhohet t’i paguajë me këste për shumë vite. E për t’u siguruar se ai do të paguajë borxhin, banka vendos hipotekë mbi banesën e blerë.

Nëse sipas bankës, të ardhurat e blerësit nuk janë të mjaftueshme për të paguar këstet e kredisë, atëherë, ajo kërkon edhe garancinë e një personi tjetër apo të një subjekti, që të angazhohet konkretisht, me të mirat e tij materiale, për shlyerjen e borxhit nëse kush merr kredinë nuk kthen mbrapsht paratë. Vendosja e hipotekës mbi banesën, i lejon bankës, në rastin kur nuk paguhen këstet e kredisë, të bëhet pronare e shtëpisë, dhe më pas ta shesë atë me qëllim që të mbledhë shumën e kredisë që nuk i është paguar.

Edhe në marrjen e kredisë, për shtëpinë e parë ka disa lehtësime: interesat janë më të ulëta se ato që bankat kanë kur japing para borxh për motive të tjera.

Ashtu si kontrata e shitblerjes së shtëpisë, edhe kjo e marrjes së kredisë nënshkruhet nga marrësi dhe një përfaqësues i bankës para një noteri që e regjistron.

Çfarë kërkon banka?

Për të miratuar dhënien e kredisë, banka dëshiron të kontrollojë kapacitetin ekonomik të personit ndaj i kërkon atij:

- deklaratën e të ardhurave; 

- garanci personale ose nëpërmjet të mirave të tua materiale;
- ndonjëherë edhe derdhjen çdo muaj të pagës në bankë.


Ja çfarë përcaktohet në kontratën e kredisë:

- kohëzgjatja e kthimit të kredisë që shkon nga 5 deri në 30 vjet  e varet nga shuma e mosha e atij që kërkon kredinë;
- lloji i normës së interesit të kredisë: mund të jetë fikse ose i ndryshueshme në kohë;

- vlera e normës së interesit të kredisë. Normat e interesave kanë skadenca të ndryshme, mujore, tremujore, vjetore. Ato përcaktohen duke u bazuar mbi tregues të referimit që botohen në shtypin e përditshëm, EURIBOR, EUIRS, të cilëve u shtohet edhe një shumë e vendosur nga vetë banka që quhet SPREAD; 

- plani i kthimit të të hollave dhe shuma e këstit;
- shuma e penalitetit nëse vendoset të shlyhet kredia para afatit.


LEHTËSIMET FISKALE PËR SHTËPINË E PARË

Kur blihet shtëpia e parë në Itali, në të cilën do të jetohet, mund të përfitohet nga një regjim fiskal i lehtësuar, pra të paguhen tatime në një masë më të ulët nga ato që paguhen zakonisht për blerje pasurish të patundshme.

Për zbritjet nga tatimet dallohen dy raste:

Kur shtëpia blihet nga një privat, nuk paguhet IVA (tatimi mbi vlerën e shtuar).

Lehtësimi fiskal konsiston në mundësinë e pagimit të tatimit të regjistrimit në masën e reduktuar 2% dhe jo në masën 9%. Tatimi që duhet paguar llogaritet mbi vlerën kadastrale të pasurisë së patundshme, apo e thënë ndryshe vlera që rezulton nga shumëzimi i rentës kadastrale, të rivlerësuar me 5%, të shumëzuar me koeficientin ligjor 110.

Shembull: Nëse renta kadastrale është 900 euro, vlera kadastrale e saj si shtëpi e parë do të jetë 900x1,05x110 =103.950,00 euro

Veç kësaj, paguhet edhe tatimi i hipotekës dhe ai i kadastrës që janë një shumë fikse prej 50 euro secila.

Kur shtëpia blihet nga një ndërmarrje ndërtimi, brenda katër vjetëve nga përfundimi i punimeve, duhet paguar IVA 4% (në vend të 10 apo 22% në rastet kur nuk është fjala për shtëpi të parë). Veç këtij tatimi, paguhet edhe  ai i regjistrimit, i hipotekës dhe i kadastrës, secilin në masën fikse prej 200 eurosh.

Kriteret për përfitimin e lehtësimeve fiskale:

Duhet verifikuar para së gjithash që banesa nuk ka karakteristikat e një ndërtese luksoze e nuk bën pjesë në kategoritë kadastrale A1, A8 apo A9. Kategoritë kadastrale për të cilat përfitohen lehtësimet fiskale për shtëpinë e parë janë A2, A3, A4, A5, A6, A7 dhe A11.

Banesa duhet të gjendet në komunën ku blerësi ka rezidencën apo ku angazhohet ta marrë brenda 18 muajve nga blerja e shtëpisë.

Në aktin e shitblerjes blerësi duhet të deklarojë që:

- nuk ka pronësinë, përdorimin gjatë gjithë jetës tënde (usufrutto), të një shtëpie tjetër në territorin e Komunës ku gjendet shtëpia që po blen;
- nuk gëzon në Itali të drejta prone, përdorimi, përdorimi të përjetshëm, pronësie të ardhshme pas vdekjes së pronarit të tanishëm (nuda proprietà), mbi ndonjë tjetër shtëpi të blerë me të njëjtat lehtësime fiskale.

Kujdes: Përfitimet fiskale i humbet nëse deklarimet e bëra në aktin e blerjes rezultojnë të rreme; dhe nëse shet apo dhuron banesën brenda pesë vjetëve të parë nga data e blerjes, me përjashtim të rastit kur brenda vitit blen një tjetër për ta pasur si banesë kryesore.

Përgatiti Shqiptari i Italisë
(Ndiqni Shqiptariiitalise.com edhe në Facebook dhe Twitter)

 

Shqiptarët që jetojnë në Itali, komunitet i integruar dhe me rrënjë tashmë nga kjo anë e Adriatikut, ngrenë apo bashkojnë familjet e tyre këtu, lindin e rrisin fëmijët në shkollat italiane e, normalisht, pas vitesh që jetojnë me qira, mendojnë edhe të blejnë shtëpi.
Që janë të shumtë e thonë raportet vjetore mbi marrjen e kredive për blerjen e shtëpive. Sipas të fundit, të përpiluar nga grupi Tecnocasa, gjatë vitit të shkuar, 13,6% e kredive të lëshuara në Itali u janë dhënë të huajve dhe nga këta të fundit 15,5% janë shqiptarë. Më shumë se shqiptarët kanë marrë kredi rumunët (27,3%), por ata janë komunitet mëse dy herë më i madh se i yni.
Në vijim një udhëzues i shkurtër mbi blerjen e banesës, marrjen e kredisë dhe lehtësimet fiskale të siguruara nga shteti italian për shtëpinë e parë.
Shqiptarët që jetojnë në Itali, komunitet i integruar dhe me rrënjë tashmë nga kjo anë e Adriatikut, ngrenë apo bashkojnë familjet e tyre këtu, lindin e rrisin fëmijët në shkollat italiane e, normalisht, pas vitesh që jetojnë me qira, mendojnë edhe të blejnë shtëpi.
Që janë të shumtë e thonë raportet vjetore mbi marrjen e kredive për blerjen e shtëpive. Sipas të fundit, të përpiluar nga grupi Tecnocasa, gjatë vitit të shkuar, 13,6% e kredive të lëshuara në Itali u janë dhënë të huajve dhe nga këta të fundit 15,5% janë shqiptarë. Më shumë se shqiptarët kanë marrë kredi rumunët (27,3%), por ata janë komunitet mëse dy herë më i madh se i yni.
Në vijim një udhëzues i shkurtër mbi blerjen e banesës, marrjen e kredisë dhe lehtësimet fiskale të siguruara nga shteti italian për shtëpinë e parë.

Akti i blerjes

NGA ZGJEDHJA E SHTËPISË TE MARRJA E ÇELËSAVE

Për blerjen e shtëpisë, i interesuari mund kontaktojë drejtpërdrejt persona të interesuar që të shesin një pronë të tyren të patundshme ose – dhe kjo është rruga më e rrahur – t’u drejtohet agjencive, të licensuara nga Shteti, kundrejt një pagese që shkon nga 2 deri në 5% të çmimit të shtëpisë.

Pasi vendoset se deri në ç’shumë mund të blihet shtëpia (duke marrë parasysh jo vetëm paratë që ke në dispozicion por edhe ato që mund të marrësh kredi), zgjidhet me kujdes zona, shtëpia, verifikohet me kujdes nëse kush po e shet është pronari i vërtetë duhet bërë:

- Propozimi për blerje, me nënshkrimin e të cilit bllokohet çmimi i banesës për të cilin është rënë dakord. Në këtë çast paguhet një pjesë e e vogël nga çmimi i banesës, shumë që nuk kthehet nëse blerësi ndryshon mendje;

- Kompromisi, një marrëveshje paraprake, nëpërmjet të cilit palët angazhohen për nënshkrimin e aktit të mirëfilltë të shitblerjes duke caktuar datën, vendin e noterin.  Kompromisi nuk është i detyrueshëm, por zakonisht bëhet për t’i dhënë kohë blerësit që me këtë në dorë të marrë kredinë në bankë. Kur kompromisi bëhet, mund të bëhet para një noteri dhe të regjistrohet në zyrën e tatim-taksave, pra të kthehet në një akt publik; 


- Akti publik të shitblerjes (rogito), që është kontrata që përfundimisht transferon pronësinë e shtëpisë.  Ky akt duhet nënshkruar detyrimisht nga blerësi e shitësi i pronës para një noteri, që e regjistron më pas aktin.

Në fund të këtyre fazave është paguar veç vlerës së shtëpisë, komisionit të agjencisë (nëse është kërkuar ndihma e një prej tyre), edhe:

- IVA apo tatimi mbi vlerën e shtuar, nëse banesa blihet nga një ndërmarrje;
- taksa e regjistrit (me lehtësimet fiskale nëse blihet shtëpia e parë);
- taksa e hipotekës;
- taksa e kadastrës;
- shpenzimet e noterit për aktin e shitblerjes që ka përpiluar e regjistruar.

Pasi bëhen këto të gjitha këto shtëpia është përfundimisht e blerësit.

Kredia

KREDIA PËR BLERJEN E SHTËPISË

Një shtëpi në Itali kushton nga disa dhjetëra mijëra në qindra mijëra euro. Çmimi është shumë i ndryshëm nga qyteti në qytet, por edhe nga periferia në qendër Brenda të njëjtës zonë urbane. Kështu, nëse në qendër të Cremonës mund të gjesh shtëpi për njëmijë euro për m2, në afërsi të qendrës në Romë apo Milano çmimi për m2 shkon në 6-7 mijë e më shumë.

Duke qenë se flitet për shuma të konsiderueshme, shpesh për blerjen e shtëpisë kërkohet një hua në një institut kreditor, kryesisht banka. Lidhet kështu një kontratë kredie, falë të cilës banka jep një shumë të parave për të cilat marrësi angazhohet t’i paguajë me këste për shumë vite. E për t’u siguruar se ai do të paguajë borxhin, banka vendos hipotekë mbi banesën e blerë.

Nëse sipas bankës, të ardhurat e blerësit nuk janë të mjaftueshme për të paguar këstet e kredisë, atëherë, ajo kërkon edhe garancinë e një personi tjetër apo të një subjekti, që të angazhohet konkretisht, me të mirat e tij materiale, për shlyerjen e borxhit nëse kush merr kredinë nuk kthen mbrapsht paratë. Vendosja e hipotekës mbi banesën, i lejon bankës, në rastin kur nuk paguhen këstet e kredisë, të bëhet pronare e shtëpisë, dhe më pas ta shesë atë me qëllim që të mbledhë shumën e kredisë që nuk i është paguar.

Edhe në marrjen e kredisë, për shtëpinë e parë ka disa lehtësime: interesat janë më të ulëta se ato që bankat kanë kur japing para borxh për motive të tjera.

Ashtu si kontrata e shitblerjes së shtëpisë, edhe kjo e marrjes së kredisë nënshkruhet nga marrësi dhe një përfaqësues i bankës para një noteri që e regjistron.

Çfarë kërkon banka?

Për të miratuar dhënien e kredisë, banka dëshiron të kontrollojë kapacitetin ekonomik të personit ndaj i kërkon atij:

- deklaratën e të ardhurave; 

- garanci personale ose nëpërmjet të mirave të tua materiale;
- ndonjëherë edhe derdhjen çdo muaj të pagës në bankë.


Ja çfarë përcaktohet në kontratën e kredisë:

- kohëzgjatja e kthimit të kredisë që shkon nga 5 deri në 30 vjet  e varet nga shuma e mosha e atij që kërkon kredinë;
- lloji i normës së interesit të kredisë: mund të jetë fikse ose i ndryshueshme në kohë;

- vlera e normës së interesit të kredisë. Normat e interesave kanë skadenca të ndryshme, mujore, tremujore, vjetore. Ato përcaktohen duke u bazuar mbi tregues të referimit që botohen në shtypin e përditshëm, EURIBOR, EUIRS, të cilëve u shtohet edhe një shumë e vendosur nga vetë banka që quhet SPREAD; 

- plani i kthimit të të hollave dhe shuma e këstit;
- shuma e penalitetit nëse vendoset të shlyhet kredia para afatit.

Lehtësimet fiskale

LEHTËSIMET FISKALE PËR SHTËPINË E PARË

Kur blihet shtëpia e parë në Itali, në të cilën do të jetohet, mund të përfitohet nga një regjim fiskal i lehtësuar, pra të paguhen tatime në një masë më të ulët nga ato që paguhen zakonisht për blerje pasurish të patundshme.

Për zbritjet nga tatimet dallohen dy raste:

Kur shtëpia blihet nga një privat, nuk paguhet IVA (tatimi mbi vlerën e shtuar).

Lehtësimi fiskal konsiston në mundësinë e pagimit të tatimit të regjistrimit në masën e reduktuar 2% dhe jo në masën 9%. Tatimi që duhet paguar llogaritet mbi vlerën kadastrale të pasurisë së patundshme, apo e thënë ndryshe vlera që rezulton nga shumëzimi i rentës kadastrale, të rivlerësuar me 5%, të shumëzuar me koeficientin ligjor 110.

Shembull: Nëse renta kadastrale është 900 euro, vlera kadastrale e saj si shtëpi e parë do të jetë 900x1,05x110 =103.950,00 euro

Veç kësaj, paguhet edhe tatimi i hipotekës dhe ai i kadastrës që janë një shumë fikse prej 50 euro secila.

Kur shtëpia blihet nga një ndërmarrje ndërtimi, brenda katër vjetëve nga përfundimi i punimeve, duhet paguar IVA 4% (në vend të 10 apo 22% në rastet kur nuk është fjala për shtëpi të parë). Veç këtij tatimi, paguhet edhe  ai i regjistrimit, i hipotekës dhe i kadastrës, secilin në masën fikse prej 200 eurosh.

Kriteret për përfitimin e lehtësimeve fiskale:

Duhet verifikuar para së gjithash që banesa nuk ka karakteristikat e një ndërtese luksoze e nuk bën pjesë në kategoritë kadastrale A1, A8 apo A9. Kategoritë kadastrale për të cilat përfitohen lehtësimet fiskale për shtëpinë e parë janë A2, A3, A4, A5, A6, A7 dhe A11.

Banesa duhet të gjendet në komunën ku blerësi ka rezidencën apo ku angazhohet ta marrë brenda 18 muajve nga blerja e shtëpisë.

Në aktin e shitblerjes blerësi duhet të deklarojë që:

- nuk ka pronësinë, përdorimin gjatë gjithë jetës tënde (usufrutto), të një shtëpie tjetër në territorin e Komunës ku gjendet shtëpia që po blen;
- nuk gëzon në Itali të drejta prone, përdorimi, përdorimi të përjetshëm, pronësie të ardhshme pas vdekjes së pronarit të tanishëm (nuda proprietà), mbi ndonjë tjetër shtëpi të blerë me të njëjtat lehtësime fiskale.

Kujdes: Përfitimet fiskale i humbet nëse deklarimet e bëra në aktin e blerjes rezultojnë të rreme; dhe nëse shet apo dhuron banesën brenda pesë vjetëve të parë nga data e blerjes, me përjashtim të rastit kur brenda vitit blen një tjetër për ta pasur si banesë kryesore.

Përgatiti Shqiptari i Italisë
(Ndiqni Shqiptariiitalise.com edhe në Facebook dhe Twitter)