Tema mërgimi - Shqiptari i Italisë

Shifrat e 25 vjetëve të fundit janë alarmante, akoma më shumë fluksi i lartë i azilkërkuesve ballkanas në BE gjatë vitit të shkuar. Sipas Bankës Botërore për migrimin ndërkombëtar tregon se popullsia e migruar nga Shqipëria përfaqëson rreth 45% të popullsisë aktuale të saj.

Tiranë, 18 prill 2016 – Në Tiranë zhvilloi punimet konferenca e parë vjetore e rrjetit të migracionit për Ballkanin Perëndimor. Morën pjesë 7 institute hulumtues nga 7 vende të Ballkanit Perëndimor, Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi dhe Serbia, që kanë krijuar rrjetin, ekspertë nga fusha e migrimit që vijnë nga vende të ndryshme evropiane, duke përfshirë Britaninë e Madhe, Italinë dhe Austrinë, përfaqësues të qeverive, si dhe përfaqësues të institucioneve ndërkombëtare, sektorit akademik, media, studentë, etj.

Akademiku Anastas Angjeli, në fjalën e mbajtur në këtë konferencë tha se kjo migrimit është një temë shumë e rëndësishme, e pranishme në 25 vitet e fundit por që shihet shumë e mprehtë dhe në ditët e sotme. “Një raport i fundit i Bankës Botërore për migrimin ndërkombëtar – vuri në dukje ai – tregon se popullsia e migruar nga rajoni ynë përfaqëson rreth 29% të popullsisë aktuale dhe në disa vende, si në Shqipëri dhe Bosnje&Hercegovinë, arrin në 45% të saj”.

“Që nga fillimi i tranzicionit pas-socialist vendet e Ballkanit Perëndimor karakterizohen nga flukse të larta të migrimit ndërkombëtar, por disa vende si Bosnja Hercegovina, Kroacia, Kosova, Maqedonia dhe Serbia i kanë njohur këto procese që nga fundi i viteve 1960, kur ish-Jugosllavia hapi kufijtë dhe i nxiti qytetarët e saj të punonin në vendet e Europës Perëndimore” tha Angjeli.

Sipas tij, shkaqet e migrimit në vendet e Ballkanit Perëndimor janë të ndryshme. “Në disa vende mbizotërojnë faktorët ekonomikë, në disa të tjera janë konfliktet ndëretnike dhe në disa të tjera një ndërveprim i dy faktorëve të mësipërm. Intensiteti i lartë i migrimit i ka vendosur këto vende në krye të listës së vendeve të Europës Lindore e Qëndrore”.

Gjatë viteve të fundit, sidomos gjatë 2015-ës, disa procese të reja janë vërejtur në vendet e Ballkanit Perëndimor. “Nga njëra anë numri i azil-kërkuesve drejt vendeve të BE, kryesisht për shkaqe ekonomike, është rritur. – tha Angjeli – Ndërsa nga ana tjetër, flukse të mëdha migrantësh, kryesisht nga Siria, kaluan transit nga disa vende të Ballkanit Perëndimor në drejtim të vendeve të BE. Kjo i ka kthyer vendet e Ballkanit Perëndimor në vende të origjinës dhe pritëse, duke ndryshuar kështu edhe tematikën e studimeve”.

Në të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor, krahas analizës së flukseve migratore, theksi po vihet gjithnjë e më shumë në raportin e migrimit me zhvillimin. A do të jetë rajoni ynë një prodhues i vazhdueshëm i flukseve migratore apo nëpërmjet politikash të reja, migrimi mund të kontribuojë në zhvillimin dhe ndoshta rikthimin e një pjese të migrantëve? Por çfarë politikash duhet të ndërmarrim dhe çfarë duhet të mësojmë nga eksperienca e njëri tjetrit? Çfarë kushtesh duhet të krijojmë në vendet tona në mënyrë që këto politika të jene efikase?

Bashkëpunimi mes institucioneve kompetente të pavarura dhe ekspertëve nga vendet e Ballkanit Perëndimor, të cilët punojnë prej vitesh në fushën e migrimit, nënvizoi Angjeli, është shumë i rëndësishëm. Ky bashkëpunim, sipas tij, do të prodhojë analiza dhe do të nxisë politika të reja, të cilat duhet të synojnë maksimizimin e pasojave pozitive dhe minimizimin e atyre negative të migrimit.

 

Bullgaria, vendi më i varfër i BE-së, është kthyer në burim shprese për qindra banorë të komunitetit goran të Kukësit, të cilët po emigrojnë masivisht si shtetas të Europës, falë pajisjes me pasaporta bullgare.
Nga Bashkim Shala, BIRN

Çdo javë në qendër të Kukësit, pasagjerë të pazakontë ngjiten me dokumente në duar brenda një furgoni dhe nisen për një udhëtim tetë orësh drejt Sofjes, kryeqytetit bullgar. Pasagjerët i përkasin zonës së Gorës, e njohur për komunitetin e vet dygjuhësh dhe përmes këtij udhëtimi, shpresojnë të fitojnë një pasaportë bullgare që u hap dyert për në Bashkimin Europian.

“Nisem në darkë dhe mbërrij herët në mëngjes në Sofje. Pasagjerët e mi kanë mundësi të regjistrohen në lagjet e Sofjes (kusht për marrjen e shtetësisë) apo të mbarojnë punët në Presidencë,” tha për BIRN shoferi i furgonit T. Bajraktari.

Bullgaria është vendi me nivelin më të ulët të jetesës brenda Bashkimit Europian, por ajo është kthyer në burim shprese për qindra banorë të zonës së Gorës në verilindje të Shqipërisë. Nëntë fshatrat e kësaj zone popullohen nga banorë që kanë trashëguar gjuhën sllave të ngjashme me atë maqedonase, e që mendohet se janë ngulur aty mes shekujve XI dhe XIII, kohë kur Bullgaria u përfshi nga lëvizja bogomile, që banorët e shqipërojnë “të dashurit e Zotit”.

Në fillim të vitit 2015, fshatrat e Shishtavecit dhe Zapodit u vendosën në fokusin e medias për të ilustruar fluksin e lartë të largimeve nga Shqipëria dhe kërkesave për azil në vendet e BE-së. Në të vërtetë, banorët e këtyre fshatrave përdorën pasaportat e reja bullgare për të nisur një jetë të re në Perëndim, shumë herë më të favorizuar se mijëra shqiptarë që përfunduan në kampet e azilkërkuesve.

Shoqata, paradhoma e konsullatës

Gjatë pesë ditëve të javës, para konsullatës bullgare në Tiranë sheh grupe banorësh të zonës së Gorës, të cilët presin radhën për të aplikuar për shtetësi bullgare. Në hyrje të portës, Nuredin Nuredinaj, me origjinë nga Gora dhe banim në Farkë, u kontrollon dokumentet dhe i këshillon aplikuesit për mangësitë që mund të kenë.

Nuredinaj luan rolin e përkthyesit zyrtar të Konsullatës, ndonëse goranët nuk e kanë të vështirë të komunikojnë direkt me konsullin bullgar.

Në fazën e parë të aplikimit, ata duhet të paraqesin çertifikatën e lindjes, atë familjare dhe çertifikatën e trungut nga babai dhe nëna. Një dokument i pestë luan megjithatë një rol thelbësor në marrjen e pasaportës; aplikantët duhet të regjistrohen si anëtarë të shoqatës “Prosperitet Golloborda”.

Njësoj si para konsullatës bullgare, radhë goranësh gjen edhe pranë selisë së kësaj shoqate, e cila ndodhet në një pallat të veçuar në lagjen Ali Demi të Tiranës. Një dëshmi për origjinën gollobordase, bashkë me kartën e anëtarësisë së shoqatës u kushton atyre 150 euro.

Konsullata bullgare dhe shoqata “Prosperitet Golloborda” luajnë rolin e dy enëve komunikuese për kandidatët që aspirojnë nënshtetësinë e një vendi të Bashkimit Europian. Në selinë e shoqatës, BIRN vëzhgoi lëvizjen e shpeshtë të një automjeti “Hyndai” me targa bullgare, pasagjer i së cilës ishte edhe një punonjës i konsullatës.

Pakica etnike “e diskutueshme” 

Kërkesat e Bullgarisë për njohjen e “pakicës etnike bullgare” në Shqipëri  kanë shkaktuar jo pak komente në mesin e komuniteteve dygjuhëshe në Kukës. Në dy dekadat e fundit, diplomatë të vendeve ballkanike dhe segmente të caktuara të politikës dhe akademive të shkencave të këtyre vendeve, duke përfituar nga rrethanat aspak të favorshme ekonomike të Shqipërisë kanë treguar oreks në rritje për të “zbuluar” pakica etnike, mundësisht komunitete me një numër sa më të madh banorësh.

Zenulla Bala, mësues në pension dhe studiues nga Shishtaveci mbron idenë se komuniteti i goranëve është zgjeruar me banorë shqiptarë të zonave përreth, të cilët më pas kanë mësuar edhe gjuhën e tyre. Në monografinë me titull:”Shishtaveci, historia dhe tradita”, Bala shkruan se shumë banorë janë mbledhur aty në shekuj nga fshatrat Surroi, Nanga e Lumës, Topojani, Novoseja e Tetova.

“Unë për vete jam nga Mati. Kam lindur në Shishtavec, kam jetuar në Përmet, kam studiuar në Tiranë dhe e quaj veten shqiptar” thotë Bala.

Pretendimet bullgare mbi këtë komunitet, sipas tij zënë fill në shekullin e XI, ndonëse nuk janë të bazuara në dokumente. Torbeshët-siç quhen ndryshe goranët e Kukësit konsiderohen si mbetjet e fundit të lëvizjes bogomile, të zhvendosur pas përndjekjeve që katolikët bullgarë i bënë popullsisë ortodokse.

Përveç historikut të zonës, Bala ka studiuar edhe lëvizjes demografike të zonës pas viteve ’90, ku rezulton se Shishtaveci ka humbur ¾ e popullsisë së vet gjatë viteve të fundit. Në studimin e tij prej 87 faqesh thuhet se nga 2 mijë banorët e pas ’90, në fshat kanë mbetur 460 vetë, kryesisht të moshës së tretë.

Përtej diskutimeve kontroverse mbi etninë, banorët e kësaj zone kanë zgjedhur të jenë pragmatistë përballë mundësisë së artë të paisjes me nënshtetësi bullgare, si një mënyrë për t’i shpëtuar varfërisë dhe mungesës së perspektivës në njërën prej zonave më të varfra të vendit.

Pasaportat e reja u mundësojnë atyre qëndrimin në vende të ndryshme të Bashkimit Europian dhe në Angli si dhe lehtësira të shumta në shkollimin e fëmijëve.

Sevdia, një kuzhiniere e njohur në Kukës është në pritje të letrave bullgare bashkë me vëllezërit e saj. Gruaja po planifikon shpërnguljen e të gjithë familjes në Angli. “Pas vitit 1990 nuk kam punuar asnjë ditë. Së fundi i shkova në zyrë kryetarit të bashkisë, por nuk më dha asnjë shpresë” tha ajo, duke shpjeguar arsyet e largimit.

Shkollimi i fëmijëve në vendet e BE-së është një tjetër arsye që josh goranët për të rendur pas bërjes së dokumenteve. Dhe shembujt e suksesit në këtë drejtim nuk mungojnë.

Enkeli nga fshati Borje, por me nënshtetësi bullgare ka mbaruar studimet Bachelor në Bullgari dhe ato master në Gjermani. “Bullgaria ka favore për shkollimin në vendet anëtare të BE. Një student bullgar paguan thuajse 10 % të vlerës së shkollimit,” thotë ai. Enkeli jeton së fundmi në Angli dhe shpreson që të tërheqë atje edhe pjesëtarët e tjerë të familjes, të cilët po presin këto ditë me padurim një përgjigje pozitive nga Sofja.

Marrë me shkurtime nga Reporter.al ku mund të lexoni shkrimin të plotë: Nga Gora, “qytetar” i BE: Pasaportat bullgare zbrazin fshatrat e Kukësit

 

Në një vit, shifra thuajse është katërfishuar. Pjesa dërrmuese e shqiptarëve kërkojnë azil në Gjermani
25 vjet pas eksodit të madh, shqiptarët vazhdojnë të largohen nga vendi i tyre

Romë, 7 mars 2016 – Pikërisht këto ditë përkujtojmë 25 vjetorin e eksodit të parë masiv të shqiptarëve. Anijet e stërmbushura të marsit dhe Vlora e gushtit 1991 janë akoma të fiksuara në kujtesën tonë, simbol i ikjeve të mijëra e mijëra shqiptarëve nga vendi i tyre i sapodalë nga diktatura komuniste. Shifrat ishin të larta. U tha që 20-24 mijë mbërritën në brigjet e Puglias në mars. Rreth 20 mijë të tjerë mbërritën në gusht. Por mijëra shqiptarë kalonin kufirin e shkonin të provonin fatin edhe në Greqi. Të tjerë me mënyra të ndryshme provonin në vende të tjera.

E sot pas 25 vjetëve?  Edhe pse Shqipëria është vend demokratik e i sigurtë, duket se dëshira (nevoja) e shqiptarëve të mbetur në atdhe për t’u larguar është rindezur sërish vitet e fundit. Veç pakënaqësisë për mosrealizimin e pritshmërisë, varfërisë e mungesës së shpresës që mund të konsiderohen si diçka subjektive, janë shifrat zyrtare të vendeve të tjera ato që nuk lënë vend për diskutim por duhet të alarmojnë edhe qeveritarët e politikanët më optimistë apo moskokëçarës. Gjatë vitit të shkuar, një ndër dhjetë shqiptarë, ose është larguar nga vendi, ose ka bërë përpjekje konkrete në këtë drejtim.

Sipas ambasadës amerikane në Tiranë, në muajin tetor 2015 aplikuan për të shkuar në ShB.A rreth 200 mijë shqiptarë. Çdo vit ka shqiptarë që provojnë fatin me lotarinë amerikane, por asnjëherë nuk ishin kapur shifra e fundit: mbi 27 mijë aplikime më shumë se në 2014 dhe 76 mijë aplikime më shumë se në 2013.

Tani mbërrijnë edhe shifrat e Eurostat-it (agjencia evropiane për statistikat) mbi azilkërkuesit në BE. Pak a shumë e dinim prirjen edhe në këtë aspekt, falë alarmimit të Gjermanisë që nga muaj në muaj jepte shifrat shqetësuese të shqiptarëve azilkërkues. Eurostat thotë se gjatë vitit të shkuar kanë kërkuar strehim në një vend të BE-së 65.935 shqiptarë, shifër që ka arritur thuajse katërfishin e vitit 2014 (kur ishin 16.805) apo gjashtëfishin e vitit 2013 (numëroheshin vetëm 11.075 në atë vit). 

Në një epokë konfliktesh e eksode popujsh që vijnë drejt Evropës për t’i shpëtuar luftës, është shqetësuese të shohësh që nga 1.255.640 azilkërkuesit në BE gjatë vitit 2015, kosovarët (66.885 azilkërkues) dhe shqiptarët, renditen përkatësisht të katërtit e të pestët për numër aplikuesish për azil. Para tyre vetëm persona që vijnë nga Siria, Afganistani e Iraku.

E nëse në 1991-shin shqiptarët mësynin Greqinë e Italinë, ku ishte edhe më e lehtë të mbërrihej, tani që në Evropë shkojnë kudo pa viza, zgjedhin të kërkojnë azil në Gjermani, mëse 80% ose 53.805. Në atë shtet i kanë sytë edhe gjysma e azilkërkuesve kosovarë (33.425 persona).  E në Gjermani, shteti i BE-së me numrin më të lartë të azilkërkuesve (441.800) menjëherë pas sirianëve – azilkërkuesit më të shumtë në numër - renditen pikërisht shqiptarët e kosovarët gjë që ka sjellë edhe reagime të herëpashershme edhe të ambasadorit gjerman në Shqipëri por edhe marrje msash konkrete si futja e Shqipërisë në listën e vendeve të sigurta, nga njëra anë, dhe lehtësimi i futjes së shqiptarëve në tregun gjerman të punës në 130 profesione të ndryshme, nga ana tjetër.

Këto të mësipërmet, të ambasadës amerikane dhe të Eurostat-it, janë vetëm ato zyrtaret. Shifrat reale të shqiptarëve të larguar apo që provojnë të largohen janë edhe edhe më të mëdha. Janë të shumtë ata që kanë shkuar në vende të ndryshme europiane e nuk janë kthyer në Shqipëri brenda tre muajve siç parashikojnë rregullat për liberalizimin e vizave. Për këta të fundit kemi si shembuj ata që janë në Itali, në mënyrë të paligjshme me kalimin e 90 ditëve të para, kërkojnë informacione në redaksi rreth ndonjë sanatoreje të mundshme apo duan të dinë si të përfitojnë një dokument nga një vëlla apo kushëri që ka marrë tashmë shtetësinë italiane apo ka një ndërmarrje e është i gatshëm t’i punësojë. Personat si këta nuk gjenden në asnjë prej statistikave të vendeve të Evropës, janë ata që këtej “nuk ekzistojnë”, që mundohen të gjejnë ndonjë punë në të zezë me shpresën se nuk do të ndalohen në rrugë nga forcat e rendit e se një ditë do të mund të marrin edhe ndonjë dokument qëndrimi.

Keti Biçoku/ Shqiptari i Italisë
(Ndiqni Shqiptariiitalise.com edhe në Facebook dhe Twitter)

 

 

 

I botuar në gazetën zyrtare më 9 mars 2016, ligji 14/2016 “Për identifikimin dhe regjistrimin e adresës së shtetasve shqiptarë që jetojnë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë” parashikon që brenda 6 muajve nga sot të gjithë emigrantët të japin adresat ku jetojnë.

Romë, 24 mars 2016 – Brenda 6 muajve nga sot të gjithë emigrantët duhet t’i komunikojnë shtetit shqiptar adresën e saktë të banimit. Nëse nuk e bëjnë, “autoritetet përgjegjëse, brenda dhe jashtë territorit të Republikës Shqipërisë, pezullojnë kryerjen e shërbimit të kërkuar, derisa shtetasi të përmbushë detyrimin ligjor të vetëdeklarimit të adresës”.

Këtë parashikon ligji 14/2016 “Për identifikimin dhe regjistrimin e adresës së shtetasve shqiptarë që jetojnë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë” i miratuar më 18 shkurt nga Kuvendi i Shqipërisë dhe i botuar në Fletoren Zyrtare më 9 mars.

Se si duhet të regjistrohen shqiptarët në emigracion akoma nuk është e qartë. Në fakt, ligji i jep Këshillit të ministrave 30 ditë nga hyrja në fuqi që të nxjerrë aktet nënligjore për zbatimin e tij, ndërsa “autoriteteve përgjegjëse u jepen 90 ditë nga hyrja në fuqi, që “të njoftojnë shtetasit shqiptarë që jetojnë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë për detyrimin e vetëdeklarimit të adresës pranë autoriteteve përgjegjëse”.

Siç u shpjegua një muaj më parë në “Kuvendi miraton ligjin për regjistrimin e emigrantëve. Pasojat negative që mund të ketë", nëse ligjet e tjera nuk ndryshojnë, me vetëdeklarimin e adresës jashtë Shqipërisë, emigrantët humbasin edhe në letër të drejtën e votës. Nëse nuk deklarojnë adresën, “u pezullohet” e drejta për të pasur shërbime nga autoritetet shtetërore, me përjashtim të atyre “me karakter humanitar që përfaqësitë diplomatike dhe konsullore u ofrojnë shtetasve” që jetojnë jashtë Shqipërisë.

Në pritje të sqarimeve të mëtejshme mbi aplikimin e këtij ligji, lexoni këtu poshtë tekstin e plotë të tij:

 

Lexo edhe: Kuvendi miraton ligjin për regjistrimin e emigrantëve. Pasojat negative që mund të ketë

K.B.
(Ndiqni Shqiptariiitalise.com edhe në Facebook dhe Twitter)

 

“Punësimi dhe jetesa në Gjermani”, broshura informuese e botuar nga ambasada për të përfituar një leje qëndrimi

Tiranë, 4 mars 2016 - Ambasada gjermane në Tiranë publikoi së fundi një broshurë informuese në gjuhën shqipe  për të gjithë ata që duan të punojnë në Gjermani.

E titulluar “Punësimi dhe jetesa në Gjermani”, broshura është përgatitur nga Agjencia Federale e Punësimit.

“Me efekt ligjor nga data 28.10.2015 janë lehtësuar kriteret ligjore për futjen në tregun gjerman të punës të qytetareve dhe qytetarëve nga Republika e Shqipërisë: Nga data 01.01.2016 e deri më datën 31.12.2020 qytetaret e qytetarët nga Republika e Shqipërisë kanë mundësi të marrin një leje qëndrimi në Gjermani për të gjitha profesionet e punës, shkollimet profesionale, e punë të tjera ndihmëse” lexohet që në fillim të broshurës.

Më pas sqarohen konkretisht kushtet dhe mundësitë që çdo qytetar shqiptar ka për të emigruar dhe për të gjetur një punë në Gjermani. Numërohen mbi 130 profesione pune për punonjës të kualifikuar që shkojnë nga shëndetësia në ndërtim, nga elektriçistët në profesionistë të sektorit të komunikacionit rrugor dhe logjistikës. Theksohet gjithashtu që “kush aplikon për vend pune duhet të zotërojë gjuhën gjermane në nivelin e duhur”.

Shkarko broshurën Punësimi dhe jetesa në Gjermani

 

Ligji “Për regjistrimin e adresave të shtetasve shqiptarë që jetojnë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë” parashikon detyrimin e regjistrimit të adresës brenda 6 muajve nga ardhja në fuqi e ligjit, kujt nuk e bën, “autoritetet do t’i refuzojnë shërbimet e kërkuara”. Dhe nëse nuk ndryshohet kodi zgjedhor, kush vetëdeklaron vendbanimin jashtë shtetit humbet krejtësisht të drejtën e votës në Shqipëri. Teksti i ligjit

Tiranë, 19 shkurt 2016 – Kuvendi i Shqipërisë miratoi të enjten në mbrëmje, me 72 vota pro, 27 vota kundër dhe një abstenim, projektligjin “Për identifikimin dhe regjistrimin e adresave të shtetasve shqiptarë që jetojnë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë”.

Gjatë diskutimit në sallë, lidhur me këtë projektligj, deputeti i PS-së z. Pirro Lutaj sqaroi se kjo nismë ligjore do të rregullojë regjistrimin e popullsisë që jeton jashtë Shqipërisë. “Ne e konsiderojmë tejet të rëndësishëm dhe mbështesim angazhimin e qeverisë për ta miratuar këtë ligj dhe nëpërmjet këtij do të ketë një përgjigje të saktë për numrin e popullsisë, me të dhëna të qarta të shtetasit dhe për adresat e tyre. Qëllimi i këtij ligji është që emigrantët të mos vuajnë si deri sot për të marrë shërbimet nga shteti i tyre qoftë edhe një certifikatë”,- theksoi Lutaj.

Ndërsa deputeti i Partisë Demokratike, z. Oerd Bylykbashi tha se ky projektligj rrezikon përjashtimin e votës së emigrantëve për proceset e ardhshme zgjedhore duke shpjeguar se në bazë të një tjetër ligji kush ka vendbanimin jashtë shtetit humbet vendbanimin në Shqipëri dhe në bazë të kodit zgjedhor kush nuk ka vendbanim në Shqipëri nuk regjistrohet në qendrën e votimit.  “Ne së bashku kemi miratuar ligjin për gjendjen civile, që është miratuar me konsensus. Në atë ligj ne kemi parashikuar që qytetarët shqiptarë të kenë një vendbanim. Me ligjin e Tahirit, 1,5 milionë emigrantëve, ata që e kanë deklaruar vendbanimin tyre në Itali dhe Greqi, e humbasin vendbanimin e tyre në Shqipëri. Po një ligj tjetër nuk i lejon shqiptarët që të votojnë nëse nuk e kanë vendbanimin. Kodi thotë se nëse nuk jeton në Shqipëri, ai nuk regjistrohet në qendrën e votimit”, tha Bylykbashi.

Ministri i Brendshëm Tahiri, që ashtu si në Komision mbrojti projektligjin edhe në sallë, u shpreh sërish se votimi i tij është një “akt patriotik”, që politika shqiptare “ia ka borxh emigrantëve”.

Çfarë parashikon ligji

Ligji i sapomiratuar thotë që shtetasit shqiptarë që jetojnë jashtë vendit për “një periudhë më të gjatë se tre muaj pa ndërprerje, apo më shumë se gjashtë muaj në një vit kalendarik”, kanë detyrim të regjistrohen në “Programin e Regjistrimit të Adresës”. Mund të vetëdeklarohen online ose pranë konsullatave me anë të një formulari vetëdeklarimi që do të vihet në dispozicion, forma dhe përmbajtja e të cilit “do të miratohet me urdhër të përbashkët të ministrit të Brendshëm dhe të Jashtëm”. Përfaqësitë diplomatike e konsullore kanë detyrim të verifikojnë nëse shtetasi shqiptar që paraqitet pranë tyre për të pasur shërbime është regjistruar dhe nëse të dhënat janë të sakta. Regjistrimi i adresave bëhet në mënyrë që aty qytetarëve të mund t’u ofrohen shërbime publike. Sipas nenit 10, në fakt “Autoritetet përgjegjëse i ofrojnë shtetasit shqiptar, në adresën e vetëdeklaruar dhe të konfirmuar, këto shërbime: a) Shërbime të gjendjes civile; b) Shërbime të gjendjes civile në përfaqësitë diplomatike dhe konsullore”.

Por le të shohim pikat e dobëta e më të debatuara në Kuvend të ligjit, që sipas opozitës, me ardhjen në fuqi, i heqin të drejta emigrantëve.

Edhe pse tezën e Oerd Bylykbashkit (PD), sipas të cilës ligji u heq shqiptarëve që nuk regjistrohen në kohë mundësinë e marrjes së disa shërbimeve publike, ministri i Brendshëm në Komision e hodhi poshtë duke thënë se afati nuk ka të bëjë me regjistrimin e adresës por me kohën minimale të qëndrimit jashtë Shqipërisë pas të cilës ata duhet të konsiderohen rezidentë jashtë shtetit, duke lexuar tekstin e ligjit të botuar së fundi në portalin e Kuvendit duket se opozita ka të drejtë.

Në fakt neni 9 në pikat 2 dhe 3 parashikon: “2. Shtetasit shqiptarë, që jetojnë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë, kanë detyrimin e deklarimit fillestar të adresës pranë autoriteteve përgjegjëse, brenda 180 ditëve nga hyrja në fuqi e këtij ligji. 3. Në rast ndryshimi të adresës, shtetasi deklaron adresën e re brenda 60 ditëve nga data e lidhjes së kontratës së qirasë apo shitblerjes së objektit të banimit, si dhe çdo dokument tjetër që provon ndryshimin e adresës”. Ndërsa neni 11 parashikon: “1. Autoritetet përgjegjëse brenda dhe jashtë territorit të Republikës Shqipërisë, në rast konstatimi të mospërmbushjes së detyrimit për deklarimin e adresës së shtetasit dhe të regjistrimit të saj, i refuzojnë atij shërbimin e kërkuar, deri sa shtetasi të përmbushë detyrimin ligjor të vetëdeklarimit të adresës…. 2. Bëjnë përjashtim nga pika 1, e këtij neni, shërbimet me karakter humanitar që përfaqësitë diplomatike dhe konsullore u ofrojnë shtetasve shqiptarë që jetojnë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë”. Nga ana praktike, kjo pikë është e kapërcyeshme, pasi në çastin kur një emigrant shkon e kërkon një shërbim në konsullatë, për shembull, njëkohësisht përmbush edhe detyrimin për deklarimin e vendbanimit duke treguar një dokument të vlefshëm italian.

Një tjetër aspekt i debatuar është përfshirja e emigrantëve në sistemin zgjedhor. Për Tahirin, ligji për regjistrimin e emigrantëve është “gur themeli” që ata të kenë të drejtën e votës atje ku jetojnë. Por, me ligjet e kodin e tanishëm në fuqi, opozita ka të drejtë kur thotë se ligji për regjistrimin e adresave i lë emigrantët pa të drejtë vote, u heq atyre edhe të drejtën që po të duan të kthehen në atdhe për të votuar. Në fakt, sipas nenit 44 të kodit zgjedhor, që qytetari shqiptar të bëjë pjesë  në një listë zgjedhësish duhet veç të tjerash “të ketë vendbanimin në territorin e një prej zonave të qendrave të votimit”.  Ndërsa sipas neneve 14 e 15 të ligjit Nr.10129, të datës 11.05.2009 "Për gjendjen civile", shtetasit “kanë të drejtë të zgjedhin lirisht në cilën banesë të jetojnë zakonisht ose të shumtën e kohës. Banesën, në të cilën shtetasi jeton zakonisht për më shumë se tre muaj pa ndërprerje ose më shumë se gjashtë muaj në një vit kalendarik, ka detyrimin ta deklarojë si vendbanimin e tij” si edhe “nuk mund të deklarojnë njëherazi më shumë se një vendbanim”.

Në të dyja pikat e kundërshtuara të ligjit që sapo u votua në Kuvend, opozita duket se ka të drejtë. Mbetet për t’u parë nëse ky ligj do të pasohet menjëherë me ndryshime në ligjet e tjera ekzistuese. Në të kundërt, rrezikohet që emigrantët shqiptarë jo vetëm të jenë të detyruar të vetëdeklarohen brenda 6 muajve nga ardhja në fuqi e ligjit (në të kundërt do t’u refuzohen shërbimet), por njëherazi me deklarimin e vendbanimit të tyre jashtë Shqipërisë edhe t’u hiqet krejtësisht e drejta e votës, pra të mos e kenë më atë as në letër.

Lexo tekstin e plotë të ligjit të miratuar në Kuvend më 18 shkurt 2016 “Për regjistrimin e adresave të shtetasve shqiptarë që jetojnë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë”

Keti Biçoku
(Ndiqni Shqiptariiitalise.com edhe në Facebook dhe Twitter)

 

 

 

Artikuj te tjere...