Tema mërgimi - Shqiptari i Italisë

Ministri i Jashtëm Ditmir Bushati në takimin “Jam shqiptar: "Komuniteti juaj është ndër gurët më të çmuar të kurorës së Diasporës sonë, ku ndërthuren kultura e kontributi i pazëvendësueshëm arbëresh në mbrojtjen e vlerave, emancipimit dhe zhvillimit të identitetit arbëror, me dinamizmin e energjinë e komunitetit shqiptar që jeton, punon e studion në Italisë"

Takimi “Jam shqiptar” i organizuar nga ministria e Jashtme e IOM Tirana, i Ministrit Bushati me Diasporën shqiptare mblodhi në Romë në Vilën Celimontana mbi njëqind shqiptarë e arbëreshë.

Fjala e shumëpritur ishte ajo e ministrit nga i cili prisnim çfarë donte të na thonte e çfarë kërkon prej komunitetit qeveria shqiptare. Së shpejti do të sjellim një intervistë me ministrin e të tjerë artikuj mbi takimin, ndërsa këtu gjeni fjalën e plotë të ministrit Ditmir Bushati drejtuar komunitetit shqiptar në Itali

Të nderuar bashkatdhetarë
Të dashur miq,
Zonja dhe Zotërinj,

Ndihem i privilegjuar që gjendem sot mes jush, në këtë takim, që ndërthur jehonën e ruajtjes së traditës më të vyer historike, (gjuhësore e kulturore) arbëreshe, me risitë e komunitetit të ri shqiptar në Itali - të dy një pasuri e veçantë dhe urë miqësie mes Italisë e Shqipërisë.

Komuniteti juaj është ndër gurët më të çmuar të kurorës së Diasporës sonë, ku ndërthuren kultura e kontributi i pazëvendësueshëm arbëresh në mbrojtjen e vlerave, emancipimit dhe zhvillimit të identitetit arbëror, me dinamizmin e energjinë e komunitetit shqiptar që jeton, punon e studion në Itali.

Dhjetorin e kaluar, ne festuam një çerek shekulli të ndryshimeve demokratike në Shqipëri. Rrugëtimi ka qenë i vështirë por kemi bërë më shumë se asnjëherë në të gjitha kohërat dhe roli e kontributi i diasporës ka qenë i pazëvendësueshëm në të gjitha fushat e jetës.

Dhe nuk ka se si të jetë ndryshe, në një kohë kur jetojmë në një botë me aktorë të ndërvarur dhe të ndërlidhur. Kjo botë e globalizuar po përcjell edhe një cilësi të re të “diasporave”, duke i dhënë atyre një rol të ri, më të rëndësishëm dhe jetik. (Natyrisht, nga ana tjetër, 25 vjet më parë flitej për fund lufte të ftohtë, ndërsa sot flitet për fillim lufte të nxehtë.)

Tashmë, komunitetet tona jashtë atdheut janë bashkësi transkombëtare të vetë-organizuara, përcjellëse të traditave, zakoneve, vizioneve dhe vendimmarrëse në politika të vendeve ku banojnë.

Ju jeni dëshmitarë të këtij procesi.

Historia e diasporës sonë është shekullore, me një ndikim të konsiderueshëm jo vetëm në ruajtjen e identitetit por edhe në zhvillimin e vendeve ku ata gjenden.

Mjafton të përmendim këtu sa i njohur dhe i vlerësuar është roli i arbëreshëve në Bashkimin e Italisë e në të njëjtën kohë në Rilindjen shqiptare.

E duke pasur parasysh vlerat, energjinë dhe kontributin e komunitetit tuaj, jemi këtu sot për të hapur ciklin e tre takimeve në vendet me përqendrim më të madh të shqiptarëve që jetojnë jashtë, në Itali, Greqi e SHBA. Këto takime kanë si qëllim përfshirjen e plotë dhe efikase të Diasporës shqiptare në jetën politike, shoqërore dhe ekonomike të Shqipërisë.

Të dashur miq e bashkatdhetarë,

Shqipëria na përket të gjithëve. Ajo ka nevojë për kontributin e çdonjërit prej nesh. Në këtë kontekst MPJ është e ndërgjegjshme se ka ardhur koha që të ridimensionojmë bashkëpunimin me diasporën. Po punojmë në dy linja kryesore.

E para, dëshirojmë të krijojmë një marrëdhënie të strukturuar me ju, nëpërmjet mekanizmave të përbashkët për të ndërtuar dhe konsoliduar një partneritet të qëndrueshëm mes jush dhe nesh.

Një komunitet gjithnjë e më i suksesshëm shqiptar duhet gjithashtu të mbajë dhe zhvillojë identitetin dhe lidhjen e tij me atdheun dhe për këtë duhet të punojmë së bashku për ta lehtësuar këtë proces. Ruajtja dhe lëvrimi i gjuhës shqipe, përbën në këtë aspekt një ndër proceset më të rëndësishme, që ecën krahas arsimimit dhe integrimit.

Projekti që Ministria e Punëve të Jashtme po realizon në bashkëpunim me Organizatën Botërore të Migracionit, e me të cilin do të keni rastin të njiheni më në detaj pak më vonë, është vetëm një pjesë e strategjisë dhe punës që kemi ndërmarrë për Diasporën shqiptare.

Linja e dytë ka të bëjë me përmirësimin e shërbimeve konsullore dhe asistencën që ofrojnë përfaqësitë e MPJ në ndihmë të qytetarëve.

Në këtë kuadër MPJ ka venë në jetë një reformë radikale që konsiston në përmirësimin rrënjësor të shërbimeve konsullore për qytetarët.

Qasja jonë ndaj shërbimeve konsullore është e dyanshme. Nga njëra anë kemi rritur aksesin e publikut për informacion dhe nga ana tjetër jemi duke përmirësuar brendinë e vetë shërbimeve. Synimi ynë është që shërbimet e ofruara nga MPJ, të rrezatojnë profesionalizëm, cilësi, transparencë dhe përgjegjshmëri.

Për të krijuar një ide më të mirë lidhur me volumin e punës që bëhet në përfaqësitë diplomatike të Shqipërisë në botë dhe më konkretisht këtu në Itali, po ju jap disa shifra:
Vetëm brenda vitit 2015, Ministria e Punëve të Jashtme ka ofruar asistencë për afro 200 mijë qytetarë, 100 mijë më shumë po të krahasohet me vitin 2014. Si rezultat, për vitin 2015 kërkesa për shërbime pranë sporteleve të përfaqësive diplomatike është rritur me 49% krahasuar me 2014. Pjesa më e madhe e asistencës dhe e shërbimeve pikërisht në Itali dhe Greqi.
Duke u ndalur më konkretisht tek Italia, ku shifra zyrtare për shqiptarët që jetojnë, punojnë dhe studiojnë këtu, është rreth 509.000, për vitin 2015, nga Ambasada dhe konsullatat tona janë shërbyer 60.642 shtetas (përkatësisht në Milano 47.245, në Romë 9.515 dhe në Bari 3.882), një shifër në rritje në krahasim me një vit më parë.

Por krahas rritjes së numrit të qytetarëve të cilët marrin shërbimet tona, ajo që ne kemi synuar, ka qenë rritja e gamës së shërbimeve.

Më konkretisht, nëpërmjet një projekti pilot të mbyllur me sukses, vitin e kaluar, kemi arritur që, pikërisht këtu në Itali, për herë të parë në histori, të mund të lëshojmë edhe certifikata.

Ky projekt i ka shndërruar përfaqësitë tona këtu në Zyra të Gjendjes Civile që mundësojnë marrjen e të gjitha shërbimeve thelbësore, duke evituar kalvarin e marrjes së certifikatës familjare.

Por jo vetëm kaq, kemi arritur të rishikojmë politikat tarifore të cilat ishin të paprekura që prej vitit 1998, duke arritur që:

-       Të zerojmë tarifat për dokumente në rast humbje jete;

-       Të ulim me 30% çmimin për certifikatat (nga 30 në 20 €);

-       Të përgjysmojmë tarifën e duplikimit të çertifikatave (nga 20 në 10 €);

-       Të ulim me 25% tarifat e legalizimeve (nga 20 në 15 €).

Megjithatë, mbetet ende për t’u bërë për të mbajtur hapin me kohën.

MPJ është e ndërgjegjshme që teknologjia aktuale nuk është vënë ende në funksion të garantimit të cilësisë së shërbimit që meritojnë qytetarët tanë.

Projekti i konsullatës dixhitale, nënkupton dixhitalizimin (ose hedhjen online) e shërbimeve konsullore, jo vetëm për të përmirësuar shërbimet por edhe për të luftuar korrupsionin dhe për të rritur transparencën.
Projekti “konsullatës dixhitale” ka filluar në muajin shtator dhe pritet të përfundojë gjatë verës.

përfundim të këtij projekti do të kemi:

      Automatizim të procesit të ofrimit të shërbimeve konsullore (aplikimi për shërbimet konsullore do të bëhet online);

      Monitorim të çdo kërkese të qytetarëve mundëson përfundimin e saj brenda afateve ligjore (gjurmshmëria);

      Ndërlidhje me portalin e-albania, nga ku qytetari mund të aksesojë shërbimet online të MPJ-së (integrimi me platformat e ndryshme të qeverisë);

E kjo përkthehet në:

      Uljen e kostos dhe kohës së shërbimeve për qytetarët dhe vetë shërbimin,

      Rritjen e cilësisë së shërbimeve publike,

      Uljen e korrupsionit,

      Monitorimin e punës së punonjësve të shërbimit konsullor duke rritur përgjegjësinë dhe llogaridhënien.

Ky projekt do të mundësojë që qytetari nëpërmjet portalit e-albania të arrijë të kryejë në internet të gjitha hapat e nevojshëm për marrjen e shërbimit.

Për mua kjo është dicka vërtet në shërbim të qytetarëve dhe kërkojmë edhe bashkëpunimin tuaj që të informoni bashkatdhetarët tuaj dhe ta përdorni sapo të jetë i gatshëm. MPJ nëpërmjet kanaleve zyrtare të komunikimit do t’ju informojë për kohën e publikimit të këtij shërbimi.

Zonja e zotërinj,

Në përfundim të fjalës, më lejoni të ndaj me ju nismën historike që Kryeministri shqiptar, Edi Rama, ka ndërmarrë për mbajtjen e Samitit të Parë të Diasporës shqiptare, në muajin nëntor të këtij viti. Puna për organizmin e Samitit në bashkëpunim me MPJ ka filluar dhe së shpejti detajet mbi pjesëmarrjen dhe regjistrimin do të publikohen.

Samiti i Diasporës do të jetë një ngjarje e madhe për të nisur një marrëdhënie të re, më të fortë e gjithëpërfshirëse mes qeverisë shqiptare, institucioneve të saj dhe Diasporës. MPJ është e lumtur që jep kontributin e saj në organizimin e këtij aktiviteti.

Samiti i parë do të mbledhë në Tiranë për herë të parë shoqatat shqiptare, personalitete të shquara, por edhe anëtarë të thjeshtë bashkëkombas nga të gjitha vendet ku shqiptarët punojnë e jetojnë.

Synimi i tij do të jetë krijimi i një ure bashkëpunimi, komunikimi e ndërveprimi, në të mirë të ruajtjes dhe forcimit të lidhjeve mes bashkëkombasve me vatrat e tyre në Shqipëri, por edhe mes komuniteteve të veçanta, në vende e kontinente të ndryshme.

Ky samit është një moment i vyer për të gjetur e forcuar bashkësinë tonë rreth gjuhës, kulturës, traditës, vlerave dhe identitetit tonë unik shqiptar.

Ju falemnderit!

 

 

 

 

 

 

 

Nga Rando Devole

Në prill të këtij viti, Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, njoftoi se në nëntor do të zhvillohej samiti i parë i Diasporës. Lajmi u dha gjatë një aktiviteti të organizuar nga komuniteti shqiptar në New York. Për hir të së vërtetës, njoftimi për zhvillimin e samitit të Diasporës ishte lajmëruar nga qeveria e Tiranës në vjeshtën e vitit të kaluar, kur u "anunçua" se do të zhvillohej në mars 2016. Nuk po fosilizohemi në saktësime formaliste, fundja rëndësi ka thelbi dhe përmbajtja.

Sipas shtypit shqiptar, Kryeministri Rama tha shprehimisht:

Jam i lumtur të shpall këtu, për herë të parë se në nëntor të këtij viti do të organizojmë Samitin e parë të Diasporës Shqiptare në Tiranë. Puna për organizimin e Samitit është në zhvillim dhe shumë shpejt detajet për pjesëmarrjen dhe regjistrimin do të bëhen publike. E shkuara jonë e hidhur dhe e përçarë, dekada të mungesës së komunikimit, vrulli për të zbuluar botën dhe vështirësitë e tranzicionit në rindërtimin e shtëpisë sonë na kanë mbajtur shpesh të veçuar. Kjo nuk do të ndodhë më. Samiti do të jetë një event madhor, ku qeveria dhe aktorë të tjerë kombëtarë do të diskutojnë me përfaqësuesit e diasporës shqiptare nga çdo kënd i botës, në më shumë se 50 vende, për hapat konkretë që mund të hedhim për të forcuar lidhjet dhe bashkëpunimin midis nesh. Në radhë të parë, si mund të ndërtojmë sa më shumë ura dijeje, sepse dija është gjëja më e çmuar që Shqipëria mund të mësojë nga ju këtu dhe nga të gjithë shqiptarët kudo që ndodhen në botë. [Mapo, 12 prill 2016]

Përveç lajmit të organizimit të samitit, siç mund të kuptohet nga radhët e mësipërme, Kryetari i qeverisë ofroi gjithashtu një gjykim për marrëdhëniet midis Shqipërisë dhe emigrantëve të saj. Sipas tij nuk do të përsëriten më disa gabime që janë bërë në të kaluarën. Fjalia që i përmbledh këto gabime, duket si e hedhur kalimthi, por nuk është ashtu. Përkundrazi, duket sikur janë ndarë me peshore farmacisti. Në vend të parë është "mungesa e komunikimit" që, për sa kohë nuk përcaktohet qartë, mund t'u faturohet si faj të dy "palëve", nëse mund të shprehemi kështu, pra Shqipërisë dhe diasporës. Në vend të dytë "vrulli për të zbuluar botën", që u takon pa diskutim emigrantëve; dhe në fund "vështirësitë e tranzicionit në rindërtimin e shtëpisë sonë", që ka të bëjë me qëndrimin e Shqipërisë dhe institucioneve të saj.

Tri kategoritë e gabimeve janë të ndara në mënyrë të barabartë, një për secilën palë dhe një tjetër të dyja bashkë. Mjaftojnë vetëm këto tri pika për t'i imponuar panelin një konference të tërë dhe plot argumente studiuesve të migracionit. Por nuk mund t'i mëtohen një shkrimi, sikundër nuk mund t'i kërkohen Kryeministrit, analiza të hollësishme për të kaluarën dhe të tashmen e marrëdhënieve të Shqipërisë me diasporën. Edhe për faktin se vetë termi diasporë është disi i mjegullt nga ana semantike, gjithsesi kërkon përkufizim e pranim nga të gjithë për çka shenjon si koncept.

Fjalët e Kryeministrit shpjeguan se samiti do të jetë një diskutim me përfaqësuesit e diasporës shqiptare të ardhur nga më shumë se pesëdhjetë vende, për të forcuar lidhjet dhe bashkëpunimin midis Shqipërisë dhe emigrantëve, në veçanti duke krijuar "ura dijeje". …

Vazhdo leximin e artikullit të plotë në revistën kulturore online Peizazhe të Fjalës: Dilema e samitit të diasporës

Lexo edhe:
Në nëntor, Samiti i parë i Diasporës shqiptare në Tiranë
“Jam shqiptar”, takim i ministrit Bushati me shqiptarët e Italisë

 

 

Pas mbylljes graduale të kufijve në Ballkan, kontrabandistët po gjejnë mënyra të reja që t’i fusin refugjatët në Serbi dhe të kalojnë pastaj në Hungari.
Reportazh nga Milivoje Pantovic, BIRN Beograd 

Foto: Milivoje Pantovic“U largova nga Pakistani për arsye të sigurisë personale dhe shkova në Serbi duke përdorur shërbimet e kontrabandistëve,” tha për BIRN i riu me origjinë nga Afganistani.

Ai po e tregonte historinë e tij në afërsi të stacionit kryesor hekurudhor në Beograd.

Ky është një vend i preferuar për emigrantët e sapoardhur për t’u takuar dhe për të shkëmbyer këshilla se si mund të arrihet në Hungari – hapi tjetër i udhëtimit të tyre të gjatë në Europën Perëndimore.

I njëjti person thotë se, me të arritur në Turqi i ka paguar kontrabandistëve 800 euro që ta çojnë atë me motoskaf në Greqi.

Ai pastaj i pagoi kontrabandistëve edhe 300 euro që ta kalonin nga Maqedonia në Serbi.

Ai gjithashtu tha se emigrantët si ai, janë kontrabanduar në të gjithë Ballkanin në mënyra të ndryshme.

Mundësia më e lirë, por më pak e sigurt përfshin angazhimin e banorëve apo kriminelëve lokalë, të cilët ofrojnë t’i çojnë emigrantët në kufirin me Hungarinë dhe t’i ndihmojnë të kalojnë gardhin me tela me gjemba të Hungarisë.

“Rruga më e shtrenjtë është e ashtuquajtura “mundësia e sigurt”, që të çon nga Beogradi drejt e për në Austri për 2,000 euro,” tha ai.

Çmimi i lartë përfshin ryshfet për oficerët e policisë dhe rojet kufitare, të cilët më pas i lejojonë emigrantë e paligjshëm të kalojnë kufirin në një vend dhe kohë të saktë.

Pasi vendet përgjatë të ashtuquajturës rrugë e Ballkanit, mbyllën kufijtë e tyre dhe pasi BE përfundoi një marrëveshje me Turqinë për ripranimin e refugjatëve, numri i emigrantëve që kalojnë Serbinë përgjatë rrugës së tyre për në vendet e BE-së ka rënë ndjeshëm.

Megjithatë, vetëm përkohësisht.

Kohët e fundit, azilkërkues të rinj kanë filluar të vijnë në Beograd në baza ditore.

Si burri nga Pakistani, ata vijnë kryesisht me “ndihmën” e kontrabandistëve të cilët vazhdojnë të gjejnë vendkalime të reja e të paligjshme kufitare dhe marrin një çmim të lartë për shërbimet e tyre.

Vetëm në muajin e fundit, Serbia ka regjistruar 1.512 refugjatë të rinj që kur kufijtë e rrugës së Ballkanit janë mbyllur.

Zyrtarët dhe ekspertët thonë se kjo është vetëm maja e ajsbergut. Shumë të tjerë besohet të jenë duke kaluar nëpër Serbi në rrugën e tyre drejt BE-së, pa u vënë re apo pa regjistrim.

Punonjësja humanitare Tijana Sijariç, e cila ka punuar me refugjatët në Parkun Info të Beogradit për shtatë muaj, thotë se fluksi është rritur në javët e fundit dhe se shumë emigrantë po drejtohen përsëri drejt kufirit hungarez.

“Ne kemi marrë informacion nga refugjatët për njerëzit që i kanë kontrabanduar përtej kufirit hungarez,” tha ajo për BIRN.

“Edhe vendasit po i ndihmojnë ata të kalojnë në Hungari. Refugjatët na thonë se ata i paguajnë vendasit nga 150 deri në 200 euro për të prerë gardhin. Refugjatët vetë nuk mund ta bëjnë, sepse në qoftë se kapen burgosen”, shtoi Sijariç.

Ajo shpjegoi se refugjatët dhe kontrabandistët vendas janë duke zhvilluar forma të reja bashkëpunimi.

“Disa refugjatë shkojnë në Suboticë me grupe njerëzish dhe kthehen vetëm. Ne kemi zbuluar më vonë se ata po bashkëpunojnë me kontrabandistët,” tha Sijariç, duke shtuar se shumica e refugjatëve që tashmë hyjnë në Serbi janë futur me kontrabandë.

Refugjatët e rinj vazhdojnë të hyjnë në Serbi, pavarësisht nga fakti se që nga mbyllja e “itinerarit ballkanik” policia dhe ushtria serbe kanë “përforcuar sigurinë e kufirit shtetëror”, siç tha për BIRN Ministria e Brendshme serbe në një deklaratë me shkrim.

Sipas kësaj deklarate, vetëm në prill, policia serbe ka ngritur 17 padi penale kundër 31 personave – përfshirë 30 qytetarë serbë dhe një person i kombësisë së panjohur – për kontrabandimin e 214 emigrantëve nga Afganistani, Pakistani, Siria, Iraku dhe vende të tjera.

Rreth 70% e të gjithë emigrantëve që arrijnë Serbinë nga Turqia dhe Greqia vijnë nga Bullgaria, ndërsa shumica e pjesës tjetër vijnë nga ana e Maqedonisë. Disa refugjatë arrijnë në Beograd përmes Shqipërisë dhe Malit të Zi, siç i thanë BIRN punonjësit socialë dhe refugjatët.

Ata gjithashtu thanë për BIRN se disa prej emigrantëve i ndihmojnë trafikantët për të fituar para  ose të transportuar falas në BE.

Në këmbim të ndihmës, ata përkthejnë për kontrabandistët dhe krijojnë besim te emigrantët, shumë prej të cilëve janë mashtruar nga kontrabandistë të tjerë përgjatë rrugës së Ballkanit.

Në këtë situatë, negocimi i transportit me “një prej tyre” mund të jetë jashtëzakonisht i rëndësishëm në finalizimin e një marrëveshjeje.

Përveç kësaj, disa prej emigrantëve të cilët kanë qenë të bllokuar pas kufijve të mbyllur për një kohë të gjatë kanë pasur mundësinë të njohin kontrabandistët, të cilët shpesh vijnë nga grupet kriminale vendase.

Samar A, një migrant nga Irani, thotë se atij i kishin ofruar transport në Serbi, ndërsa ishte në kampin Idomeni në Greqinë e veriut.

“Në kamp, një burrë nga Afganistani u ofrua të më çojë në Serbi për 800 euro. Por unë nuk pranova dhe ai shkoi i vetëm,” tha ai për BIRN.

“Megjithatë, të tjerët kaluan kufirin në atë mënyrë. Një përqindje e vogël e njerëzve kanë sukses në kalimin [nga Greqia] në Maqedoni apo edhe më tej,” shtoi ai.

Ai tha se ishte e paqartë nëse refugjatë i drejtojnë ose vetëm marrin pjesë në këto operacione kontrabande. Shumica e refugjatëve të cilët angazhohen në kontrabandë e bëjnë këtë për shkak se nuk kanë më të holla dhe duhet të financojnë transportin e tyre në BE, tha ai.

“Jo të gjithë kanë të holla për udhëtim. Paratë i kanë shpenzuar ose ua kanë grabitur – gjëra që ndodhin,” tha ai.

“Diçka duhet të bëhet për të fituar [para],” shtoi Samar, duke vënë në dukje se ai nuk ka dashur të aplikojnë për azil në Serbi dhe se kishte për qëllim të vazhdonte udhëtimin e tij drejt BE-së sa më shpejt që të jetë e mundur.

Emigrantët dhe punonjësit e ndihmave thonë se biznesi i kontrabandës është zhvilluar veçanërisht në Greqi, ku mafia lokale ka ngarkuar çmime të larta për transportin: 600 deri 800 euro për të kaluar kufirin në Maqedoni dhe 2.400 në 2.800 euro për të shkuar në Itali. Për të shkuar në Austri nëpërmjet Hungarisë, ata marrin nga 2.600 deri në 3.500 euro.

Radosh Gjuroviç, drejtor i Qendrës për Mbrojtjen e Azilkërkuesve, tha për BIRN se mbyllja e kufijve në Ballkan ka nxitur një shtim në kontrabandimin e njerëzve.

“Ngritja e gardheve nuk e zgjidh problemin e refugjatëve. Ajo vetëm sa përshkallëzon kontrabandën e njerëzve,” tha ai.

“Kontrabandistët kanë rekrutuar refugjatët të cilët flasin gjuhën e klientëve të mundshëm dhe e kanë më të thjeshtë të krijojnë besim”, shtoi ai.

Edhe banorët që jetojnë pranë kufirit me ose pa kaluar kriminale janë duke u përfshirë në biznesin e kontrabandës, tha ai.

“Për shkak të gjendjes së dobët ekonomike, kërkesës së lartë dhe shumave relativisht të madhe të parave, njerëzit që nuk janë angazhuar më parë në krim kanë filluar të merren në kontrabandimin e njerëzve,” tha ai.

“Kjo krijon probleme shtesë për policinë për shkak se këta njerëz nuk kanë qenë më parë kriminelë dhe për këtë arsye janë të vështirë të identifikohen,” shpjegoi Gjuroviç.

Megjithatë, vendasit dhe refugjatët e rekrutuar nuk janë aq të mirë në kontrabandë, si bandat kriminale dhe shkalla e “suksesit” të tyre është e ulët deri në 20 për qind, tha Gjuroviç. Shumë emigrantë përfundojnë duke humbur paratë dhe shpresën.

Gjuroviç tha se shkeljet e të drejtave të njeriut janë një tjetër problem në itinerarin e Ballkanit.

“Bullgaria është njollë e zezë në rrugën tranzite të refugjatëve,” tha Gjuroviç, duke shtuar se duket si një strategji e qëllimshme nga ana e autoriteteve bullgare “që refugjatët të mos qëndrojnë atje”.

“Sjellja mizore sistematike ndaj refugjatëve dërgon mesazhin se ata nuk janë të mirëpritur dhe duhet të qëndrojnë larg”, përfundoi ai.

Mohammad Zubair, nga Afganistani, i cili mbërriti në Serbi nga Bullgaria, bie dakord se situata në Bullgari për refugjatët është e zymtë.

“Kam kaluar më shumë se 40 ditë në burg aty kur ata më kapën duke kaluar kufirin. Mua dhe refugjatët e tjerë të burgosur na rrahën”, tha ai.

“Pasi më liruan dhe më dëbuan në Turqi, pagova kontrabandistët që të më transportonin në një përpjekje të dytë kalimi të kufirit”, tha Zubair.

“Kur kalova në Bullgari për herë të dytë, pagova 200 euro një njeri që të më tregonte rrugën mbi malet në Serbi. Ia dola”, përfundoi ai.

Tani në Serbi, ai nuk ishte në dijeni se kishte të drejtë të aplikonte për azil atje, dhe kur e mori vesh tha se do të përpiqet.

“Edhe ky park [afër stacionit të autobusëve të Beogradit] është më mirë se Bullgaria. Askush nuk më bezdis mua këtu,” tha ai.

Ai është një nga shumë pak personat që synojnë të aplikojnë për azil në Serbi.

Shumica vazhdojnë në drejtim të kufirit me Hungarinë dhe e kalojnë atë në mënyra të ndryshme.

Para se të vazhdojnë udhëtimin e tyre në BE, refugjatët shpesh flenë në një ndërtesë të braktisur në rrugë Brace Krsmanoviç në Beograd.

Adel K, 17 vjeç, nga Libia, ishte një prej emigrantëve që e përdorin këtë ndërtesë të braktisur si një strehë gjatë natës.

Pasi qëndroi atje për një ditë me një grup shokësh, ai e pastroi atë për vizitorët e ardhshëm, ndërsa shokët e tij u larguan për të rregulluar hapin tjetër të udhëtimit të tyre në Hungari.

Ai i tha BIRN se do të largoheshin gjatë natës dhe se nuk duan të lënë një rrëmujë pas për ata që vijnë më vonë.

Ai tha se refugjatët shkëmbejnë informacion nëpërmjet internetit për vendet ku mund të flesh, të kalosh kufirin, kë të paguash për të kaluar, ku dhe kështu me radhë.

Adel nuk deshi t’i zbulojë mundësitë që ka për të kaluar në Hungari. Megjithatë, ai ishte i sigurt se ata do ta kalojnë kufirin në fund dhe do të vazhdojnë rrugën e tyre drejt perëndimit.

 

 

Shifrat e 25 vjetëve të fundit janë alarmante, akoma më shumë fluksi i lartë i azilkërkuesve ballkanas në BE gjatë vitit të shkuar. Sipas Bankës Botërore për migrimin ndërkombëtar tregon se popullsia e migruar nga Shqipëria përfaqëson rreth 45% të popullsisë aktuale të saj.

Tiranë, 18 prill 2016 – Në Tiranë zhvilloi punimet konferenca e parë vjetore e rrjetit të migracionit për Ballkanin Perëndimor. Morën pjesë 7 institute hulumtues nga 7 vende të Ballkanit Perëndimor, Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi dhe Serbia, që kanë krijuar rrjetin, ekspertë nga fusha e migrimit që vijnë nga vende të ndryshme evropiane, duke përfshirë Britaninë e Madhe, Italinë dhe Austrinë, përfaqësues të qeverive, si dhe përfaqësues të institucioneve ndërkombëtare, sektorit akademik, media, studentë, etj.

Akademiku Anastas Angjeli, në fjalën e mbajtur në këtë konferencë tha se kjo migrimit është një temë shumë e rëndësishme, e pranishme në 25 vitet e fundit por që shihet shumë e mprehtë dhe në ditët e sotme. “Një raport i fundit i Bankës Botërore për migrimin ndërkombëtar – vuri në dukje ai – tregon se popullsia e migruar nga rajoni ynë përfaqëson rreth 29% të popullsisë aktuale dhe në disa vende, si në Shqipëri dhe Bosnje&Hercegovinë, arrin në 45% të saj”.

“Që nga fillimi i tranzicionit pas-socialist vendet e Ballkanit Perëndimor karakterizohen nga flukse të larta të migrimit ndërkombëtar, por disa vende si Bosnja Hercegovina, Kroacia, Kosova, Maqedonia dhe Serbia i kanë njohur këto procese që nga fundi i viteve 1960, kur ish-Jugosllavia hapi kufijtë dhe i nxiti qytetarët e saj të punonin në vendet e Europës Perëndimore” tha Angjeli.

Sipas tij, shkaqet e migrimit në vendet e Ballkanit Perëndimor janë të ndryshme. “Në disa vende mbizotërojnë faktorët ekonomikë, në disa të tjera janë konfliktet ndëretnike dhe në disa të tjera një ndërveprim i dy faktorëve të mësipërm. Intensiteti i lartë i migrimit i ka vendosur këto vende në krye të listës së vendeve të Europës Lindore e Qëndrore”.

Gjatë viteve të fundit, sidomos gjatë 2015-ës, disa procese të reja janë vërejtur në vendet e Ballkanit Perëndimor. “Nga njëra anë numri i azil-kërkuesve drejt vendeve të BE, kryesisht për shkaqe ekonomike, është rritur. – tha Angjeli – Ndërsa nga ana tjetër, flukse të mëdha migrantësh, kryesisht nga Siria, kaluan transit nga disa vende të Ballkanit Perëndimor në drejtim të vendeve të BE. Kjo i ka kthyer vendet e Ballkanit Perëndimor në vende të origjinës dhe pritëse, duke ndryshuar kështu edhe tematikën e studimeve”.

Në të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor, krahas analizës së flukseve migratore, theksi po vihet gjithnjë e më shumë në raportin e migrimit me zhvillimin. A do të jetë rajoni ynë një prodhues i vazhdueshëm i flukseve migratore apo nëpërmjet politikash të reja, migrimi mund të kontribuojë në zhvillimin dhe ndoshta rikthimin e një pjese të migrantëve? Por çfarë politikash duhet të ndërmarrim dhe çfarë duhet të mësojmë nga eksperienca e njëri tjetrit? Çfarë kushtesh duhet të krijojmë në vendet tona në mënyrë që këto politika të jene efikase?

Bashkëpunimi mes institucioneve kompetente të pavarura dhe ekspertëve nga vendet e Ballkanit Perëndimor, të cilët punojnë prej vitesh në fushën e migrimit, nënvizoi Angjeli, është shumë i rëndësishëm. Ky bashkëpunim, sipas tij, do të prodhojë analiza dhe do të nxisë politika të reja, të cilat duhet të synojnë maksimizimin e pasojave pozitive dhe minimizimin e atyre negative të migrimit.

 

Do të zhvillohet në selinë e Società Geografica Italiana (Via della Navicella 12) në Romë, në datën 1 qershor 2016, ora 17:00 deri më 19:00, një takim mes ministrit të Jashtëm Ditmir Bushati e përfaqësues të diasporës së re e të vjetër në Itali

Romë, 26 maj 2016 – Ministri i Jashtëm Ditmir Bushati, gjatë një vizite dy ditore pranë Selisë së Shenjtë, do të mbajë në Romë një takim me komunitetin shqiptar. I quajtur “Jam Shqiptar”, i organizuar nga ministria e Jashtme e Shqipërisë dhe nga Zyra IOM Tiranë, në kuadër të projektit të tyre të përbashkët mbi ‘Angazhimin e Diasporës Shqiptare në zhvillimin e vendit’, takimi do të zhvillohet në selinë e Società Geografica Italiana (Via della Navicella 12) në Romë, në datën 1 qershor 2016, ora 17:00 deri më 19:00.

Mësohet se ky është i pari i një cikli takimesh që ministri do të organizojë në disa vende me përqëndrim të madh shqiptarësh e që do të paraprijnë Samitin e parë të Diasporës që do të mbahet nëntorin e ardhshëm në Tiranë.

Burime nga ministria e Jashtme e Shqipërisë bëjnë të ditur se ky takim, ashtu si dhe të tjerët që do ta pasojnë, do të fokusohen në “rolin e Diasporës shqiptare në zhvillimin e vendit dhe në përmirësimin e imazhit të Shqipërisë”. Ato do të shërbejnë për njohjen me draft dokumentin politik që do t’i prezantohet shtetit shqiptar si strategji për përfshirjen e diasporës në zhvillimin e vendit. Veçantia e Italisë qëndron edhe në faktin se komuniteti shqiptar këtu përbëhet nga dy pjesë të rëndësishme ,“i riu” i këtyre 25 vjetëve të fundit dhe “i vjetri”, i arbëreshëve, që nga sa mësojmë do të jenë pjesë aktive e takimit.

Sipas burimeve të ministrisë, nga anë e ministrit do t’i bëhet thirrje diasporës të regjistrohet  vullnetarisht sipas ligjit të ri “Për identifikimin dhe regjistrimin e adresës së shtetasve shqiptarë që jetojnë jashtë Shqipërisë” (më në fund do të shtonim, pasi kanë kaluar dy muaj nga ardhja e tij në fuqi dhe askush nuk ka menduar të lajmërojë për këtë detyrim ligjor që kanë emigrantët). Do të prezantohet gjithashtu projekti i “Konsullatës Dixhitale”, për të cilin u fol në fillim të vitit gjatë vizitës së ministrit në Konsullatën e përgjithshme të Milanos kur u inaugurua shërbimi i ri i lëshimit të certifikatave. Me “konsullatë dixhitale”, projekt që premtohet se do të hyjë në funksionim në mënyrë eksperimentale në përfaqësitë konsullore në Itali brenda vitit, emigrantëve do t’u ofrohet mundësia të përfitojnë përmes internetit disa shërbime konsullore.

E duke qenë se është fjala për takim, duhet që edhe pjesëmarrësit – takimi është i hapur për të gjithë por janë ftuar në veçanti përfaqësues shoqatash, personalitete arbëreshe dhe shqiptare në Itali – të kenë mundësi të thonë të vetën. Në takim kërkojmë “të tërhiqen mendimet dhe sugjerimet e Diasporës në përgatitjen e një dokumenti politik, mbi angazhimin e saj në zhvillimin e vendit, krahas të njëjtit proces që po merr jetë në institucionet shqiptare” thonë nga ministria e Jashtme. Si do të bëhet? Nga sa kemi mësuar, veç personave që do të mbajnë një fjalë e shkurtër të gjithë pjesëmarrësve do t’u jepet një pyetësor përmes të cilit do të mblidhen “inputet”. Do të ishte e udhës të kishte edhe një bashkëbisedim, mundësi pyetjesh nga salla, gjë që shihet si diçka e mundshme brenda hapësirës që lejon kohëzgjatja e takimit.

E çështje që do të donin t’i shtronin ministrit, shqiptarët e Italisë kanë, nga ajo e pensioneve te marrëdhënieve me përfaqësitë konsullore, nga gjuha shqipe për të lindurit e të rriturit në Itali te reintegrimi në Shqipëri i studentëve dhe i emigrantëve të kthyer për shkak të krizës.

Takimi është për t’u përshëndetur dhe urohet të jetë vërtet i tillë, takim, bashkëbisedim, shkëmbim mendimesh dhe idesh në të mirë të të dyja palëve, dhe jo thjesht shpalosje e politikave të qeverisë mbi emigracionin. Këtë do ta mësojmë më 1 qershor. Më pas do të mësojmë edhe nëse shkëmbimi i ideve është diçka sporadike apo do të ketë një vazhdimësi e ndonjë pasojë pozitive për Shqipërinë e komunitetin shqiptar në Itali.

Shqiptari i Italisë

Lexo edhe:
Premtimet e socialistëve dhe votat e emigrantëve
Në nëntor, Samiti i parë i Diasporës shqiptare në Tiranë

 

 

 

 

Rama: “Samiti do të jetë një ngjarje e madhe, ku qeveria dhe aktorë të tjerë kombëtare do të angazhohet dhe për të diskutuar me përfaqësuesit e diasporës shqiptare nga çdo cep të botës, mbi mënyrat konkrete se si ne mund të forcojmë lidhjet tona dhe bashkëpunimin me njëri-tjetrin”

Samiti i parë i diasporës në Tiranë, në nëntor 2016Pas 25 vjetëve emigracion, qeveria shqiptare vendos të mbledhë përfaqësues të diasporës “për të ndërtuar një urë mes institucioneve, shqiptarëve jashtë dhe atyre në Atdhe”, për ta thënë me fjalët e kryeministrit. Ishte pikërisht ai që e gjatë takimit me komunitetin shqiptar në Nju Jork lajmëroi mbajtjen e një Samiti të diasporës shqiptare në Nëntor të këtij viti në Tiranë.

“E shkuara jonë e hidhur dhe e përçarë, dekada të mungesës së komunikimit, vrulli për të zbuluar botën dhe vështirësitë e tranzicionit në rindërtimin e shtëpisë sonë na kanë mbajtur shpesh të veçuar. Kjo nuk do të ndodhë më. Samiti do të jetë një ngjarje madhore, ku qeveria dhe aktorë të tjerë kombëtarë do të diskutojnë me përfaqësuesit e diasporës shqiptare nga çdo kënd i botës, në më shumë se 50 vende, për hapat konkretë që mund të hedhim për të forcuar lidhjet dhe bashkëpunimin midis nesh. Në radhë të parë, si mund të ndërtojmë sa më shumë ura dijeje, sepse dija është gjëja më e çmuar që Shqipëria mund të mësojë nga ju këtu dhe nga të gjithë shqiptarët kudo që ndodhen në botë,” – u shpreh Kryeministri Rama.

Duke folur për qëllimin e organizimit të takimit të diasporës, Kryeministri nënvizoi se ai do të udhëhiqet nga nevoja për të ndërtuar një urë midis shqiptarëve, brenda dhe jashtë, për të bërë më shumë në ruajtjen e gjuhës, imazhit dhe zhvillimit të identitetit tonë, si dhe nga nevoja për të ngritur strukturën e bashkëpunimit. 

“Do të jetë një takim pa asnjë dallim për atë që jemi, nga vijmë, çfarë besojmë, apo çfarë partie preferojmë. Do të jetë një takim i gjallëruar nga dëshira për t’u bashkuar përmes ideve, hapave konkretë, planeve të veprimit, duke u udhëhequr nga nevoja për të ndërtuar një urë midis nesh, shqiptarëve jashtë dhe atyre në Atdhe. Do të jetë momenti për të treguar se ne mund të jetojmë në pjesë të ndryshme të botës, por të ndihemi një; mund të jemi të shpërndarë në shtete të ndryshme, por gjithmonë të bashkuar rreth vlerave tona, parimeve tona, vendosmërisë sonë kulturore dhe shpirtërore, gjuhës dhe përkatësisë sonë, identitetit tonë unik shqiptar. Do të jetë momenti për të diskutuar dhe shpresoj për t’u dakordësuar mbi rrugët dhe mënyrat e strukturimit të bashkëpunimit tonë, duke ngritur mekanizma për të punuar dhe zbatuar projekte që do të na lejojnë të jemi plotësues të njëri-tjetrit. Do të nisim nga njohja e njerëzve në Shqipëri, me shembujt e suksesit, heronjtë e diasporës, në kuptimin e punës, arritjeve dhe suksesit të përditshëm. Në kthimin në shtëpi, përpjekjet tona të përbashkëta mund të maksimizojnë progresin dhe mirëqenien, duke rritur shkëmbimet tregtare dhe lidhjet ekonomike. Këtu në diasporë, ne mund të bëjmë shumë më tepër në ruajtjen e gjuhës sonë, imazhit tonë, në ruajtjen dhe zhvillimin e identitetit tonë, duke ofruar shërbime më të mira përmes rrjeteve tona konsullore, duke punuar me qeveritë e tjera, për të ruajtur të drejtat individuale dhe komunitare. Samiti i nëntorit do të jetë momenti për të treguar se cilët jemi dhe se jemi tashmë të aftë dhe të pjekur mjaftueshëm për të bërë më shumë dhe për të synuar më lart,”– u shpreh Kryeministri Rama. 

Akoma nuk dihet as data e saktë as se kush do të mund të marrë pjesë në këtë takim. Sipas kryeministrit, shpejt do të mësojmë më shumë detaje rreth kësaj ngjarjeje: “Puna për organizimin e Samitit është në zhvillim dhe shumë shpejt, detajet për pjesëmarrjen dhe regjistrimin do të bëhen publike”.

Lexo edhe:
Dilema e samitit të diasporës
“Jam shqiptar”, takim i ministrit Bushati me shqiptarët e Italisë

Bullgaria, vendi më i varfër i BE-së, është kthyer në burim shprese për qindra banorë të komunitetit goran të Kukësit, të cilët po emigrojnë masivisht si shtetas të Europës, falë pajisjes me pasaporta bullgare.
Nga Bashkim Shala, BIRN

Çdo javë në qendër të Kukësit, pasagjerë të pazakontë ngjiten me dokumente në duar brenda një furgoni dhe nisen për një udhëtim tetë orësh drejt Sofjes, kryeqytetit bullgar. Pasagjerët i përkasin zonës së Gorës, e njohur për komunitetin e vet dygjuhësh dhe përmes këtij udhëtimi, shpresojnë të fitojnë një pasaportë bullgare që u hap dyert për në Bashkimin Europian.

“Nisem në darkë dhe mbërrij herët në mëngjes në Sofje. Pasagjerët e mi kanë mundësi të regjistrohen në lagjet e Sofjes (kusht për marrjen e shtetësisë) apo të mbarojnë punët në Presidencë,” tha për BIRN shoferi i furgonit T. Bajraktari.

Bullgaria është vendi me nivelin më të ulët të jetesës brenda Bashkimit Europian, por ajo është kthyer në burim shprese për qindra banorë të zonës së Gorës në verilindje të Shqipërisë. Nëntë fshatrat e kësaj zone popullohen nga banorë që kanë trashëguar gjuhën sllave të ngjashme me atë maqedonase, e që mendohet se janë ngulur aty mes shekujve XI dhe XIII, kohë kur Bullgaria u përfshi nga lëvizja bogomile, që banorët e shqipërojnë “të dashurit e Zotit”.

Në fillim të vitit 2015, fshatrat e Shishtavecit dhe Zapodit u vendosën në fokusin e medias për të ilustruar fluksin e lartë të largimeve nga Shqipëria dhe kërkesave për azil në vendet e BE-së. Në të vërtetë, banorët e këtyre fshatrave përdorën pasaportat e reja bullgare për të nisur një jetë të re në Perëndim, shumë herë më të favorizuar se mijëra shqiptarë që përfunduan në kampet e azilkërkuesve.

Shoqata, paradhoma e konsullatës

Gjatë pesë ditëve të javës, para konsullatës bullgare në Tiranë sheh grupe banorësh të zonës së Gorës, të cilët presin radhën për të aplikuar për shtetësi bullgare. Në hyrje të portës, Nuredin Nuredinaj, me origjinë nga Gora dhe banim në Farkë, u kontrollon dokumentet dhe i këshillon aplikuesit për mangësitë që mund të kenë.

Nuredinaj luan rolin e përkthyesit zyrtar të Konsullatës, ndonëse goranët nuk e kanë të vështirë të komunikojnë direkt me konsullin bullgar.

Në fazën e parë të aplikimit, ata duhet të paraqesin çertifikatën e lindjes, atë familjare dhe çertifikatën e trungut nga babai dhe nëna. Një dokument i pestë luan megjithatë një rol thelbësor në marrjen e pasaportës; aplikantët duhet të regjistrohen si anëtarë të shoqatës “Prosperitet Golloborda”.

Njësoj si para konsullatës bullgare, radhë goranësh gjen edhe pranë selisë së kësaj shoqate, e cila ndodhet në një pallat të veçuar në lagjen Ali Demi të Tiranës. Një dëshmi për origjinën gollobordase, bashkë me kartën e anëtarësisë së shoqatës u kushton atyre 150 euro.

Konsullata bullgare dhe shoqata “Prosperitet Golloborda” luajnë rolin e dy enëve komunikuese për kandidatët që aspirojnë nënshtetësinë e një vendi të Bashkimit Europian. Në selinë e shoqatës, BIRN vëzhgoi lëvizjen e shpeshtë të një automjeti “Hyndai” me targa bullgare, pasagjer i së cilës ishte edhe një punonjës i konsullatës.

Pakica etnike “e diskutueshme” 

Kërkesat e Bullgarisë për njohjen e “pakicës etnike bullgare” në Shqipëri  kanë shkaktuar jo pak komente në mesin e komuniteteve dygjuhëshe në Kukës. Në dy dekadat e fundit, diplomatë të vendeve ballkanike dhe segmente të caktuara të politikës dhe akademive të shkencave të këtyre vendeve, duke përfituar nga rrethanat aspak të favorshme ekonomike të Shqipërisë kanë treguar oreks në rritje për të “zbuluar” pakica etnike, mundësisht komunitete me një numër sa më të madh banorësh.

Zenulla Bala, mësues në pension dhe studiues nga Shishtaveci mbron idenë se komuniteti i goranëve është zgjeruar me banorë shqiptarë të zonave përreth, të cilët më pas kanë mësuar edhe gjuhën e tyre. Në monografinë me titull:”Shishtaveci, historia dhe tradita”, Bala shkruan se shumë banorë janë mbledhur aty në shekuj nga fshatrat Surroi, Nanga e Lumës, Topojani, Novoseja e Tetova.

“Unë për vete jam nga Mati. Kam lindur në Shishtavec, kam jetuar në Përmet, kam studiuar në Tiranë dhe e quaj veten shqiptar” thotë Bala.

Pretendimet bullgare mbi këtë komunitet, sipas tij zënë fill në shekullin e XI, ndonëse nuk janë të bazuara në dokumente. Torbeshët-siç quhen ndryshe goranët e Kukësit konsiderohen si mbetjet e fundit të lëvizjes bogomile, të zhvendosur pas përndjekjeve që katolikët bullgarë i bënë popullsisë ortodokse.

Përveç historikut të zonës, Bala ka studiuar edhe lëvizjes demografike të zonës pas viteve ’90, ku rezulton se Shishtaveci ka humbur ¾ e popullsisë së vet gjatë viteve të fundit. Në studimin e tij prej 87 faqesh thuhet se nga 2 mijë banorët e pas ’90, në fshat kanë mbetur 460 vetë, kryesisht të moshës së tretë.

Përtej diskutimeve kontroverse mbi etninë, banorët e kësaj zone kanë zgjedhur të jenë pragmatistë përballë mundësisë së artë të paisjes me nënshtetësi bullgare, si një mënyrë për t’i shpëtuar varfërisë dhe mungesës së perspektivës në njërën prej zonave më të varfra të vendit.

Pasaportat e reja u mundësojnë atyre qëndrimin në vende të ndryshme të Bashkimit Europian dhe në Angli si dhe lehtësira të shumta në shkollimin e fëmijëve.

Sevdia, një kuzhiniere e njohur në Kukës është në pritje të letrave bullgare bashkë me vëllezërit e saj. Gruaja po planifikon shpërnguljen e të gjithë familjes në Angli. “Pas vitit 1990 nuk kam punuar asnjë ditë. Së fundi i shkova në zyrë kryetarit të bashkisë, por nuk më dha asnjë shpresë” tha ajo, duke shpjeguar arsyet e largimit.

Shkollimi i fëmijëve në vendet e BE-së është një tjetër arsye që josh goranët për të rendur pas bërjes së dokumenteve. Dhe shembujt e suksesit në këtë drejtim nuk mungojnë.

Enkeli nga fshati Borje, por me nënshtetësi bullgare ka mbaruar studimet Bachelor në Bullgari dhe ato master në Gjermani. “Bullgaria ka favore për shkollimin në vendet anëtare të BE. Një student bullgar paguan thuajse 10 % të vlerës së shkollimit,” thotë ai. Enkeli jeton së fundmi në Angli dhe shpreson që të tërheqë atje edhe pjesëtarët e tjerë të familjes, të cilët po presin këto ditë me padurim një përgjigje pozitive nga Sofja.

Marrë me shkurtime nga Reporter.al ku mund të lexoni shkrimin të plotë: Nga Gora, “qytetar” i BE: Pasaportat bullgare zbrazin fshatrat e Kukësit

 

Artikuj te tjere...